أَ وَ لَمْ يَكْفُرُوا بِما أُوتِيَ مُوسى
، مراد اين است كه اين كافران مكّه هم از جنس همان كافران زمان موسى هستند ، رفتار ، عناد و بهانه جوييهاى اينها هم مانند آنهاست كه معجزات موسى را انكار كردند و گفتند : موسى و هارون دو ساحرى هستند كه كمك كننده و پشتيبان يكديگرند .
سِحْرانِ
، آن دو صاحب سحرند و براى مبالغه در توصيف به سحر ، آنها را عين سحر قرار دادند و ممكن است كه مراد آنها دو گونه سحر باشد .
وَ قالُوا إِنَّا بِكُلٍّ كافِرُونَ
، ما به هر يك از اين دو پيامبر ( موسى و محمّد صلّى اللَّه عليه و آله ) كافريم .
« من قبل » اين عبارت به « أ و لم يكفروا » متعلّق است ولى اگر آن را به فعل « أوتى » متعلّق بدانيم ، معناى آيه ، به اين باز مىگردد كه اين كافران و مردم مكّه بودند كه اين سخنان را مىگفتند و هم چنان كه به حضرت محمّد صلّى اللَّه عليه و آله و قرآن كافر شدند ، به موسى و تورات نيز كافر شدند و گفتند اين دو نفر ( حضرت محمّد و حضرت موسى ) دو ساحرى هستند كه يكديگر را كمك مىكنند و يا ( قرآن و تورات ) دو كتابى هستند كه هر دو سحرند . و اين جريان هنگامى بود كه گروهى را پيش رؤسا و علماى يهود فرستادند تا دربارهء حضرت محمّد از آنها بپرسند كه آيا او براستى پيامبر است ؟ آنها در پاسخ گفتند : صفات و خصوصيّات او در تورات آمده است . پس از اين پاسخ مشركان مكّه اين گفتهها را اظهار داشتند .
هُوَ أَهْدى مِنْهُما
، ( اى پيامبر به منكران بگو : پس شما كتابى از پيش خدا بياوريد ) كه از تورات و قرآن كه بر موسى و بر من نازل شده است ، هدايت كنندهتر باشد .
فَإِنْ لَمْ يَسْتَجِيبُوا لَكَ فَاعْلَمْ أَنَّما يَتَّبِعُونَ أَهْواءَهُمْ
، اگر پيشنهاد تو را انجام ندادند و نتوانستند چنين كتابى را بياورند ، بدان كه ملزم به قبول دعوت تو هستند و بر ادّعاى خود هيچ حجّتى ندارند مگر پيروى از هوسها و هواى نفس .
پس از آن مىفرمايد : و من أضلّ ممّن اتّبع هواه به غير هدى من اللَّه ، و هيچ فردى از كسى كه در دين خود تنها از هواى نفس پيروى كند و از رحمت و هدايت خدا