رحمتت در زمرهء بندگان صالحت داخل گردان . ( 19 )
تفسير :
علما ؛ اين لفظ به صورت نكره گفته شده است تا اهميّت يا كثرت را بيان كند ، و مقصود اين است كه به آن دو ( حضرت داوود و حضرت سليمان ) دانشى بسيار مهمّ و زياد ، عطا فرموديم . پس به آن عمل كردند و عظمت و اهميّت آن را دريافتند و گفتند : سپاس و حمد مخصوص خداوندى است كه ما را بر بسيارى از بندگان با ايمانش برترى داد .
و بطور كلّى اين آيهء شريفه دلالت دارد بر شرافت و بزرگى علم و دانش ، و برترى مقام اهل علم بر ديگران و اين كه نعمت علم از بزرگترين نعمتها است و اين كه به هر كس دانش عطا شده باشد بر بسيارى از مردمان برترى يافته است .
وَ وَرِثَ سُلَيْمانُ داوُدَ
؛ اين عبارت دلالت دارد كه پيامبران هم مانند ديگران از خود ارث باقى مىگذارند و اطلاق لفظ « ورث » ( كه مقيد به علم يا چيز ديگرى نشده ) اين مفهوم را مىرساند « 1 » .
وَ قالَ يا أَيُّهَا النَّاسُ عُلِّمْنا مَنْطِقَ الطَّيْرِ
؛ حضرت سليمان به منظور اظهار و اعتراف به نعمتهاى خداوند اين عبارت را فرمود و مردم را فرا خواند تا تصديق و گواهى كنند كه دانستن منطق پرندگان و امور مهم ديگرى مانند آن ، معجزهء او است .
و منظور از منطق پرندگان كه سليمان مىدانست آن حالتى است كه حيوانات به وسيلهء آن مقاصد و نيازهاى خود را به يكديگر مىفهمانند . چنان كه حكايت شده است كه سليمان بر « بلبلى » كه روى درختى مىخواند گذر كرد و به همراهانش گفت
هامش
( 1 ) - بنا بر اين روايتى كه از پيامبر اسلام صلى اللَّه عليه و آله به اين مضمون نقل شده است كه فرمود :
« نحن معاشر الأنبياء لا نورّث . . . »
( ما پيامبران ارثى از خود نمىگذاريم ) و سند آن هم به ابو بكر مىرسد ، اعتبارى ندارد ، زيرا مخالف صريح قرآن است . تفسير نمونه ، ج 15 - م .