تخطي إلى المحتوى الرئيسي

تفسير جوامع الجامع (فارسى) — صفحة 455

مساهمون:

ص٤٥٥
مورچگان كه در « طائف » يا در « شام » است و جايگاه مورچگان بسيارى بود رسيدند . اين كه فعل « اتوا » با حرف « على » متعدّى شده است ( نه با - إلى - ) براى بيان يكى از اين دو معناست : 1 - اين كه سليمان و سپاهيانش از سمت بالا به طرف اين وادى و سرزمين آمدند . ( و اين مفهوم با « على » كه حرف استعلاست بيان شده است ) . 2 - اين كه مىخواستند پس از گذشتن از آن سرزمين در آخر آن منزل كنند ، اين حالت را عرب مىگويد : أتى على الشيء ، يعنى از آن گذشت و به آخر آن رسيد و نمىتوانيم « على » را بر صورتى حمل كنيم كه باد كلّا آنها را از بالا حركت مىداده است زيرا اگر چنين بود ترس پايمال شدن مورچه‌ها نبود . و ممكن است كه اين هنگام سپاهيان سليمان برخى سواره و برخى پياده بودند و باد آنها را حركت نمىداده است و يا اين واقعه پيش از آن كه خداوند باد را به فرمان سليمان در آورد ، اتّفاق افتاده است .
قالَتْ نَمْلَةٌ
؛ چون مفهوم صداى مورچه را حضرت سليمان مىفهميد از آن به گفتار و قول تعبير شده است و چون مورچه به جاى گوينده و مورچگان به جاى شنونده همانند انسانها و خردمندان فرض شده است ، صوتها و خطابهاى آنها نيز به جاى گفتار خردمندان قرار داده شده است .
لا يَحْطِمَنَّكُمْ
؛ اين عبارت يا جواب امر « أدخلوا » است يا جواب نهيى است كه از مفهوم امر فهميده مىشود ، زيرا عبارت
« ادْخُلُوا مَساكِنَكُمْ »
در معنا به جاى : لا تكونوا حيث أنتم ( جايى كه هستيد نمانيد ) مىباشد . و مقصود لا يحطمنّكم جنود سليمان بوده است لكن به جاى اين جمله عبارت مذكور در آيه ، كه فصيح‌تر و رساتر است ، بيان شده ، و مانند اين مورد است مثال : عجبت من نفسى و من إشفاقها ( كه اصل و مقصود آن عجبت من إشفاق نفسى بوده است ) : من از مهربانى نفس
تفسير جوامع الجامع (فارسى) — صفحة 455 | الشيخ الطبرسي / شادمهرى