است نيز خوانده شده مانند « أشهاد » كه جمع « شاهد » و « أبطال » كه جمع « بطل » است .
حرف واو در عبارت « و اتّبعك » حال است و اصل آن چنين بوده است و قد اتّبعك كه قد حذف شده است .
الارذلون ، اين كلمه از مادهء « رذالة » است كه به معناى پستى و فرومايگى است . و مؤمنان به اين نسبت خوانده شدند يا به علّت اين است كه از خانوادههاى گمنام و مستمند بودند و يا به اين علّت است كه كسبهاى پستى ( البته به نظر قوم نوح ) مانند بافندگى و شبيه آن داشتند .
قالَ وَ ما عِلْمِي
؛ مقصود اظهار ندانستن و خبر نداشتن از باطن آنهاست . فرمايش حضرت نوح به اين جهت است كه آنها در ضمن اين كه مؤمنان را پست مىدانستند مدّعى بودند كه ايمانشان هم از روى درك و دانايى نبوده است بلكه به علّت هوا و هوس و ناآگاهى بوده است ، چنان كه خداوند از قول آنها فرموده است . . .
الَّذِينَ هُمْ أَراذِلُنا بادِيَ الرَّأْيِ
؛ « پيروان تو را جز گروهى پست و ساده لوح نمىيابيم » .
( هود / 27 ) .
و ممكن است كه حضرت نوح از واژهء « اراذل » كه آنها گفته بودند ، كارهاى زشت و فساد عقيده را فهميده باشد و بر مبناى آن ، اين جواب را داده و فرموده است : من فقط مأمور به ظاهر هستم و از كنجكاوى در نهان كارها معذورم و اگر مؤمنان آن طور كه شما مىگوييد ، باشند ، حساب و پاداش آنها با خداوند است و من تنها بيم دهندهام نه مؤاخذه كننده و پاداش دهنده و در خور من نيست كه به طمع ايمان آوردن شما ، مؤمنان را از خود برانم .
قالُوا لَئِنْ لَمْ تَنْتَهِ
؛ اگر كارهايت را رها نكنى و از سخنانت بر نگردى بىترديد تو را سنگسار مىكنيم يا ناسزا مىگوئيم .
قالَ رَبِّ إِنَّ قَوْمِي كَذَّبُونِ
؛ ( حضرت نوح ) گفت خدايا اينها رسالت و دعوتى را كه