ستارهها مىفهميدند ) با اين وصف در راهها پرچمها و نشانههاى بلندى قرار داده بودند كه اين كار عبث و بيهودهاى بود ، زيرا آنها با اين كه در شناخت راه از ستارهها استفاده مىكردند ، احتياجى به اين علامتهاى بلند نداشتند .
برخى ديگر گويند : آنها بناهايى در بلنديها مىساختند كه براى سكونت نبود و هدف معقولى نداشت ( و شايد براى خودنمايى و تفاخر به ديگران بوده است ) بنا بر اين اين عمل از آنها عبث و بيهوده بوده است . پيامبر صلى اللَّه عليه و آله فرمود : هر ساختمانى در روز قيامت باعث زحمت و و بال براى صاحب آن است مگر آن اندازه كه مورد نياز او باشد . « 1 » و نيز گويند : آنها اين بناها را در جاهاى بلند كه مشرف بر جادهها بود مىساختند تا از فراز آن به ديدن ( و استهزاء ) راهروان بپردازند . و اين كار عبث و لهوى بود .
وَ تَتَّخِذُونَ مَصانِعَ
؛ « مصانع » ( جمع مصنع ) به معناى آب گيرها يا قصرها و قلعههاى عالى و استوار است .
لَعَلَّكُمْ تَخْلُدُونَ
؛ اميد داريد كه در دنيا جاودانه بمانيد يا حال شما شبيه به حال كسى است كه اين اميد را دارد .
وَ إِذا بَطَشْتُمْ بَطَشْتُمْ جَبَّارِينَ
؛ و هنگامى كه مىخواهيد با تازيانه و شمشير مجازات كنيد مانند ستمكاران و غلوّ كنندگان نهايت سختگيرى و مجازات را مىكنيد و گويند : جبّار كسى است كه از روى خشم ( و به ناحقّ ) مىزند و مىكشد .
حسن [ بصرى ] گفته است : جبّار كسى است كه بدون انديشه در عاقبت كار در تنبيه و كيفر شتاب مىكند .
سپس ( حضرت نوح ) آن قوم را به نعمتهاى خداوند آگاه و متوجّه مىكند . ابتدا به اجمال و مختصر مىگويد :
هامش
( 1 ) -
عن النّبي صلى اللَّه عليه و آله : كلّ بناء يبنى و بال على صاحبه يوم القيامة إلّا ما لا بدّ منه .