تخطي إلى المحتوى الرئيسي

تفسير جوامع الجامع (فارسى) — صفحة 179

مساهمون:

ص١٧٩
آيه اين است : باز مىگرديم به اوّل آفرينش چنان كه آن را آغاز كرديم . وجه شبه در اين جمله كه خداوند آفرينش دوباره را به آغاز در آن تشبيه كرده آن است كه قدرتش به تساوى شامل هر دو مرحله مىشود و معناى آفرينش نخست به وجود آوردن موجودات از نيستى مىباشد ، معناى آيه اين است : همانطور كه ( در آغاز آفرينش ) موجودات را از نيستى به هستى آورديم دوباره نيز ( در قيامت ) آن حالت را بر مىگردانيم و عبارت : « اول خلق » ، مثل جملهء : هو اوّل رجل جاءني است ، يعنى : نخستين مردى است كه پيش من آمد كه منظور « اول الرّجال » است امّا مفرد و نكرده آورده شده تا اين معنا را بفهماند كه آنها بطور تفصيل و يكى يكى آمدند . همچنين معناى اول خلق اول الخلق است كه به معناى اول الخلائق مىباشد ، زيرا ، خلق ، مصدر است و جمع بسته نمىشود . وجه ديگرى كه در اين جمله محتمل است اين كه « كاف » در « كما » منصوب به فعل مضمر مىباشد كه فعل « نعيده » آن را تفسير مىكند ، و « ما » موصوله باشد ( نه كافه ) يعنى : نعيد مثل الّذى بدأناه نعيده ، و اوّل خلق يا ظرف براى بدأناه و يا حال از ضمير مىباشد كه از صله حذف شده است . « وعدا » : مصدر تأكيدى است ، زيرا فعل « نعيد » در حقيقت وعده به اعاده است .
إِنَّا كُنَّا فاعِلِينَ
: ما قادريم كه اين چنين كارى انجام دهيم .
وَ لَقَدْ كَتَبْنا فِي الزَّبُورِ مِنْ بَعْدِ الذِّكْرِ
: در معناى « زبور » بعضى گفته‌اند : نامى است براى جنس كتابهايى كه بر پيامبران نازل مىشود ، و « ذكر » امّ الكتاب يعنى لوح محفوظ است ، و بعضى گفته‌اند « زبور » كتاب داوود و « ذكر » تورات است . « يرثها » : زمين را مؤمنان به ارث مىبرند ، مثل :
وَ أَوْرَثْنَا الْقَوْمَ الَّذِينَ كانُوا يُسْتَضْعَفُونَ
الآية ؛ « و ما مردمى را كه مستضعف شده بودند وارث . . . قرار داديم » ( اعراف / 133 ) . از امام باقر عليه السّلام نقل شده است كه اين گروه اصحاب حضرت مهدى عليه السّلام در آخر الزّمان مىباشند ، و گفته شده است كه منظور از زمينى كه در اختيار صالحان قرار مىگيرد زمين بهشت است .