فَقُلْ آذَنْتُكُمْ عَلى سَواءٍ
؛ فعل « آذنتكم » به معناى « اعلمتكم » مى باشد يعنى شما را آگاه كردم ، امّا فراوان در معناى انذار و ترساندن به كار مىرود ، مثل قول ابن حلزّة :
آذنتنا ببينها اسماء ( اسماء ما را از ابتلاى به درويش ترساند ) « 1 » .
معناى آيه اين است كه پيامبر به مردم مىفرمايد : پس از آن كه شما از پذيرش توحيد خداوند و تنزيه او از اضداد اعراض كرديد ، من با شما ، همانند كسى هستيم كه ميان او ، و دشمنانش معاهدهء صلح داشت ( امّا وقتى كه پيمان شكنى آنها را ديد ) پيمان آنها را پيششان افكند ، آن گاه همهء آنها را از اين تهديد به طور مساوى بر حذر داشت و اين امر را بر هيچ يك از آنها پوشيده نداشت .
« ما توعدون » : آنچه شما را از آن بر حذر مىدارم كه مسلمانان بر شما پيروز خواهند شد و قيامتى خواهد بود ، به طور قطع فرا مىرسد امّا خداوند متعال مرا از وقت آن آگاه نفرموده است و او خود را از آشكار و نهان شما آگاه است و او شما را بر اين ( كارهايتان ) مجازات خواهد كرد .
وَ إِنْ أَدْرِي لَعَلَّهُ فِتْنَةٌ
؛ من نمىدانم شايد تأخير ( عذاب ) براى اين است كه خداوند شما را بيازمايد كه چگونه عمل مىكنيد و شما را تا وقت فرا رسيدن عذاب از لذّات دنيا بهرهمند مىسازد تا اتمام حجّتى بر شما باشد .
قالَ رَبِّ احْكُمْ
؛ بعضى قل ربّ احكم قرائت كردهاند و قرائت مشهور همان « قال » است ، بنا بر اين كه جملهء بعد گفتار خود پيامبر باشد .
جملهء ربّ احكم : به چند وجه خوانده شده است :
الف : با كسرهء « باء » و همزهء وصل و سكون « حاء » ب : با ضمّهء « باء » .
هامش
( 1 ) - مصراع بعدش : رب تاو يمل منه الثواء ( چه بسيار مقيمى كه مردم از اقامت او ، بد حالند ) كشّاف ج 3 ، ص 139 ، پاورقى .