تخطي إلى المحتوى الرئيسي

تفسير جوامع الجامع (فارسى) — صفحة 159

مساهمون:

ص١٥٩
آن را نوشته‌اى ، در حالى كه رفيقش از اصل ، نويسندگى بلد نيست . اين جا نويسنده نمىخواهد نوشته را از خود نفى كند ، بلكه با مسخره كردن رفيقش كه هيچ بلد نيست اين كار را به خود نسبت مىدهد . بعضى گفته‌اند تقدير عبارت اين است : بل فعله كبيرهم ، ان كانوا ينطقون فاسئلوهم ؛ « بلكه بزرگ آنها اين كار را انجام داده ، اگر اينها حرف زدن را مىدانند ، پس از آنها بپرسيد » ، با اين تقدير ، فعل را معلّق بر شرطى كرده است كه در آنها وجود ندارد ، بعضى ديگر گفته‌اند تقدير عبارت اين است : بل فعله من فعله هر كه انجام داده انجام داده ، در اين جا جمله را تمام كرده و سپس جملهء ديگرى را شروع كرده است و مىفرمايد
كَبِيرُهُمْ هذا فَسْئَلُوهُمْ إِنْ كانُوا يَنْطِقُونَ
؛ « اين بزرگشان است پس اگر سخن گفتن تواند از ايشان بپرسيد . »
فَقالُوا إِنَّكُمْ أَنْتُمُ الظَّالِمُونَ
؛ وقتى كه نتوانستند جواب بدهند به خود مراجعه كردند و با يكديگر گفتند خود شما در حقيقت ستمكاريد ، نه كسى كه او را ظالم مىدانيد و مىگوييد : هر كس اين كار را نسبت به خدايان ما كرده از ستمكاران است .
ثُمَّ نُكِسُوا عَلى رُؤُسِهِمْ
؛ نكست الشيء : آن چيز را وارونه و زير و رو كردم ، و انتكس يعنى انقلب ؛ و مراد اين است كه بت پرستان از مجادله با ابراهيم منصرف شدند و اين ، وقتى بود كه قدرت سخن گفتن را از خدايان خود نفى كردند و مىتوان گفت : معناى « نكسوا » اين است كه آنها از شدّت شرمندگى در مقابل استدلالهاى ابراهيم كه مبهوتشان ساخته بود پاسخى جز آنچه بر ضررشان بود نداشتند .
أُفٍّ لَكُمْ وَ لِما تَعْبُدُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ
؛ « اف » صوتى است كه از دلتنگى و ناراحتى اظهار كننده‌اش حكايت مىكند . ابراهيم وقتى از بت پرستان ناراحت شد ، و ديد با اين كه حق بر ايشان ثابت شده و عذرى بر ايشان باقى نمانده بر همان عبادت بتها باقىاند از آنها اظهار تنفّر كرد . « لام » براى بيان امرى است كه مورد تنفّر واقع شده است يعنى اين تنفّر من ، هم از خودتان است ، و هم از چيزى كه عبادت مىكنيد .
تفسير جوامع الجامع (فارسى) — صفحة 159 | الشيخ الطبرسي / شادمهرى