مىتوانى نابينايان را هدايت كنى هر چند نبينند ؟ ( 43 )
براستى كه خداوند هيچ به مردم ستم نمىكند امّا مردم به خود ستم مىكنند . ( 44 )
تفسير :
وَ إِنْ
؛ اگر از اجابت آنان نااميد شدى و ديدى كه اصرار دارند تو را تكذيب كنند ، از آنان بيزارى بجو و به خود واگذارشان ، زيرا حجّت را بر آنها تمام كردهاى . مثل اين قول خداوند :
فَإِنْ عَصَوْكَ فَقُلْ إِنِّي بَرِيءٌ مِمَّا تَعْمَلُونَ
؛ « اگر با تو مخالفت كردند بگو :
من از آنچه شما انجام مىدهيد بيزارم » ؛ ( شعرا / 216 )
قُلْ يا أَيُّهَا الْكافِرُونَ . . .
تا آخر سوره « 1 » : بعضى گفتهاند اين آيات به آيهء قتال نسخ شده است .
وَ مِنْهُمْ مَنْ يَسْتَمِعُونَ إِلَيْكَ
؛ بعضى از مردم هستند كه وقتى قرآن مىخوانى و احكام را تعليم مىدهى به سوى تو گوش فرا مىدهند امّا نمىپذيرند و در آن نمىانديشند ، و عدّهاى از مردم به سوى تو نگاه مىكنند و راهنماييهاى تو را مىنگرند و به علامتهاى نبوت تو ، مىانديشند امّا آنها را تصديق نمىكنند . سپس خدا فرمود : آيا تو ، مىتوانى صدايت را به گوش ناشنوا برسانى مخصوصا موقعى كه بى عقلى هم با آن ضميمه شده باشد ؟ زيرا ناشنواى خردمند گاهى ممكن است توجه به استدلال داشته باشد . بعد فرمود ؛ و آيا ميل دارى كه بتوانى نابينا را هدايت كنى بويژه اگر با نبودن چشم ، بصيرت هم نداشته باشد ؟ منظور اين كه اين مردم از لحاظ عدم پذيرش حق و تصديق آن ، مانند اشخاص كر و كورى هستند كه عقل و بصيرت هم ندارند .
إِنَّ اللَّهَ لا يَظْلِمُ النَّاسَ شَيْئاً
؛ در معناى اين عبارت دو احتمال وجود دارد :
1 - هيچ چيز از آنچه مربوط به مصلحت انسانها باشد از آنان كاسته نمىشود .
2 - از اين كه گنهكاران را روز قيامت عذاب مىكند ، ظلمى به آنها نمىشود ، بلكه
هامش
( 1 ) - كافرون .