يَتَعارَفُونَ بَيْنَهُمْ
؛ همديگر را چنان مىشناسند كه گويا ، مدّت بسيار اندكى از هم جدا بودهاند ، و اين حالت ، موقعى است كه از گورها بيرون آمدهاند ، اما پس از آن ، به سبب هول و هراسى كه بر آنها وارد مىشود همديگر را فراموش دارند .
كَأَنْ لَمْ يَلْبَثُوا
؛ اين جمله حال از « هم » مىباشد ، يعنى آنها را محشور مىكنيم در صورتى كه احوالشان مانند احوال كسانى است كه جز يك ساعت درنگ نداشتند ، و « يتعارفون » جملهاى است كه :
كَأَنْ لَمْ يَلْبَثُوا إِلَّا ساعَةً
را بيان مىكند ، زيرا شناسايى يكديگر در تمام مدّت باقى نمىماند بلكه به ناشناسى تبديل مىشود ، و مىتوان گفت جملهء « يتعارفون » متعلّق به ظرف : ( بينهم ) است .
قَدْ خَسِرَ
؛ يعنى آنها در اين داد و ستد كه ايمان را به كفر فروختند زيان كردند .
در تفسير اين جمله دو احتمال وجود دارد :
نخست اين كه مقول قول باشد ، يعنى در حالى كه يكديگر را مىشناسند اين سخن را مىگويند .
دوم ، اين كه خداوند بر زيانكارى آنها چنين گواهى مىدهد .
وَ ما كانُوا مُهْتَدِينَ
؛ هدايت يافته نبودند و در تجارتشان شناختى نداشتند ، جمله استينافيه و مفيد معناى تعجّب است گويا چنين گفته است : ما اخسرهم ؛ چه زيانكارند اينها !
فَإِلَيْنا مَرْجِعُهُمْ
؛ اين جمله جواب « نتوفينك » است و جواب « نرينّك » محذوف است و گويا چنين گفته است : و اما نرينك بعض الذى نعدهم في الدنيا فذاك او نتوفينّك قبل ان نرى كه ، فنحن نرى كه في الآخرة : « اگر برخى از عذابها كه به آنها وعده دادهايم در دنيا به تو نشان دهيم ( پس آن را مىبينى ) و امّا اگر چنان شد كه پيش از نشان دادن آن تو را از دنيا برديم ، آن وقت در آخرت آن را به تو نشان خواهيم داد » .
ثُمَّ اللَّهُ شَهِيدٌ
؛ مراد از گواهى دادن خدا در اين جا ، آثار آن است كه كيفر و عقاب مىباشد ، پس گويا چنين گفته است : بنا بر اين ، خداوند آنها را بر آنچه انجام مىدهند