دچار نقص مىكنيم .
لا مُعَقِّبَ لِحُكْمِهِ
؛ ردّ كنندهاى براى حكم خداوند نيست ، « معقّب » ( تعقيب كننده ) كسى است كه بر شيئى حمله مىكند تا آن را باطل سازد و از بين ببرد ، و جمله در محلّ حال است گويا عبارت چنين است « و اللَّه يحكم نافذا حكمه » خدا حكم مىكند در حالى كه حكم و فرمانش نافذ و جارى است .
وَ قَدْ مَكَرَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ
؛ در اين آيه خداوند كافران را متّصف به مكر و فريب كرده و سپس مكر آنها را در قبال طرحهاى خود بىاثر دانسته و فرموده است : طرح و نقشهء كامل از خداست و با جملهء بعد ، آن را تفسير كرده است كه هر كس آنچه انجام مىدهد خدا پيش از آن مىداند و به زودى كافران خواهند دانست كه عاقبت نيك در سراى آخرت بهرهء چه كسى است ، زيرا كسى كه از اعمال همه ( از پيش ) آگاه است و براى آن كيفر يا پاداش مناسب آماده كرده ، چنين عملى كاملترين چارهانديشى است به اين دليل كه مكر خداوند از جايى كه نمىدانند بر آنها وارد مىشود .
كلمهء « كفّار » كافر نيز قرائت شده و مراد از آن ، جنس كافر است .
قُلْ كَفى بِاللَّهِ شَهِيداً
؛ بگو شهادت خداوند دربارهء صدق ادعاى نبوّت من به وسيلهء آنچه از معجزات آشكار ساخته كافى است .
وَ مَنْ عِنْدَهُ عِلْمُ الْكِتابِ
؛ در تفسير اين جمله اقوالى است .
1 - مقصود كسى است كه از قرآن و نظم و هماهنگى اعجاز گونهء آن آگاهى دارد .
2 - مراد علماى اهل كتاباند كه اسلام آوردهاند زيرا آنها به ويژگيهاى پيامبر در كتابهايشان گواهى مىدهند .
3 - مراد از «
مَنْ عِنْدَهُ . . .
» خداى سبحان و منظور از « كتاب » لوح محفوظ است .
4 - مقصود امير المؤمنين علىّ بن ابى طالب عليه السّلام است .