وَ فَرِحُوا
؛ و از اين كه خداوند نعمتهاى خود را بر ايشان توسعه داد شادمان شدند ، امّا نه چنان شادمانى و سرورى كه مناسب فضل و انعام الهى باشد ، بلكه دچار سرمستى و غرور گرديدند . حال آن كه اين زندگانى دنيا در مقايسه با نعمتهاى بىپايان سراى آخرت ، جز متاعى اندك و امرى زودگذر نيست كه از آن رفع حاجت مىشود ، مانند غذاى ساده و حاضرى كه شخص سواركار در حالى كه سوار بر مركب است ( با عجله ) از آن استفاده مىكند ، امّا چون اين امر بر اين مردم پوشيده مانده آن را بر نعيم بىپايان آخرت ترجيح دادهاند .
وَ يَقُولُ الَّذِينَ كَفَرُوا لَوْ لا أُنْزِلَ عَلَيْهِ آيَةٌ مِنْ رَبِّهِ
؛ در اين قسمت از آيه ، گويى خداوند از گفتار كافران اظهار تعجّب فرموده است ، كه با فراوانى نشانههاى آشكار كه به هيچ كدام از پيامبران پيشين داده نشده و تنها قرآن كه يكى از آنهاست بعنوان معجزهء كامل كافى است . پس اگر به اين نشانهها توجّه نكنند جاى بسى تعجّب است . در نتيجه گويى به آنها چنين گفته شده : چه بسيار شديد است دشمنى شما ، خدا ، هر قومى را كه مثل شما ، تصميم به كفر گرفته باشد ، گمراه مىكند ، پس راهى براى هدايت يافتن آنان باقى نمىماند ، اگر چه آيات بسيارى نازل شود . و يهدى اليه . . . و كسانى را كه ويژگيهاى شما را ندارند به سوى خود هدايت مىكند . معناى « إنابت » ، رو آوردن به حق و داخل شدن در طريق بازگشت به خير است .
الَّذِينَ آمَنُوا وَ تَطْمَئِنُّ قُلُوبُهُمْ بِذِكْرِ اللَّهِ
؛ اين جمله بدل ( يا تفسير ) « 1 » براى «
مَنْ أَنابَ
» است يعنى رو آورندگان به حق ، كسانى هستند كه ايمان آورده و دلهايشان با ياد رحمت و مغفرت خداوند آرامش يابد . در آيهء بعد ، «
الَّذِينَ آمَنُوا
» مبتدا و «
طُوبى لَهُمْ
» خبر آن است « طوبى » بر وزن بشرى و زلفى مصدر « طاب » است « و طوبى لك » يعنى به خير و نيكى برسى و حرف لام براى بيان است ، چنان كه در عبارت « سقيا
هامش
( 1 ) - تفسير نمونه ، ج 1 ، ص 209 .