اقتصاد نيرومند و تكامل يافته متكى باشد امكان ناپذير است .
بنابراين وقتى مىگويند كه در بعضى از كشورها بدون شائبهء تظاهر به طور عميق در زمينهء مبارزه با بىسوادى و توسعهء تعليمات اساسى و اكابر يا مهمتر از آن دربارهء تعميم آموزش ابتدايى كوشش همگانى صورت مىگيرد ، به معناى آن است كه مردمان آن نواحى به اهميت نقشى كه در دنياى كنونى بر عهده دارند پى بردهاند و مىكوشند تا همراه با توسعهء تعليم و تربيت عمومى ، مقدورات مالى اجتماع خود را نيز افزايش دهند و مبانى جديدى براى اقتصاد خود بريزند .
مطلب درست است ولى اگر به سائقهء دينْ مردم متحرك شوند ، با ده يك بودجه اى كه از طريق عادى ممكن است باسواد شوند باسواد مىشوند ، به شرط اينكه يك فريضهء دينى از طرف معلم و متعلم تلقى شود ، مثلًا هر آخوند ده و هر پيشنماز شهر وظيفهء خود بداند كه در تعليمات عمومى كوشش كند و تارك علم را به منزلهء تارك يك فريضهء دينى از قبيل روزه و نماز تلقى كند . در اين وقت با نداشتن اقتصاد سالم توفيق خواهند يافت ، يعنى قدرت دين تا حد زيادى جاى قدرت پول را مىگيرد .
ايضاً در مقدمه مىنويسد :
نزديك هفتاد درصد نفوس ايران را كشاورزان تشكيل مىدهند و اكثريت عظيم قشرهاى دهقانى ايران قادر به خواندن و نوشتن نيستند . وضع شهرهاى ايران هم اندكى بهتر از اين است . با توجه به اينكه فعلًا بيش از شصت درصد كودكانى كه مىتوانند قدم به آموزشگاهها گذارند وسايل آموزش ندارند ، اين حقيقت را روشن مىسازد كه در آينده نيز ميليونها نفر به خيل بىسوادان خواهند پيوست و دهها سال ديگر نيز مشكلات تحصيلى مردم را بايد از طريق شيوه هاى
يادداشتهاى استاد مطهرى ( فارسي ) — صفحة 339
مساهمون: مرتضى مطهرى
ص٣٣٩