در عين حال ، خود اين بيان تا اندازه اى رنگ مسيحى دارد ، يعنى از اينكه بگويد دعوت به مطالعه و تفكر در جهان دارد اندكى پرهيز دارد ! !
عقل - تعقل نوعى تجارت است - تجزيه پذيرى عقل
در باب عقل مباحثى هست ، از قبيل اينكه :
حقيقت عقل چيست ؟
آيا قوهء عاقله مجرد است ؟
چرا مجردات عاليه را عقول مىنامند ؟
احاديثى كه وارد شده : * ( اول ما خلق الله العقل . ) * رابطهء عقل و دين عقل فلسفى چيست ؟
و امثال اينها .
اسلام رابطهء نزديك و صميمى با عقل دارد . قرآن كريم به عقل و تعقل دعوت كرده است . از قديم الايام كتاب العقل يكى از كتب حديث جامع بوده است . كتب حديث شيعه با كتاب العقل و الجهل آغاز مىشود .
اينكه مىگويند خداوند بشر را به عقل ممتاز فرموده چيست ؟
چه خصوصيتى در انسان است كه با ساير حيوانات فرق دارد ؟
عقل قوهء عمل در مدركات است كه آنها را از صورت محسوس و متخيّل به صورت معقول درمىآورد و در معقولات به ترتيب خاصى كه استدلال ناميده مىشود عمل مىكند .
نتيجهء اين عمل اين است كه به سرمايهء اوّلى مىافزايد .
مبحث ديگر اين است كه از نظر اسلام عقل و جهل مقابل يكديگرند . عقل قوهء تميز يعنى غربال است و هم قوهء تجزيه و تحليل است - همچنان كه در دفتر 89 گفتهايم - و جهل به خلاف آن است .
مبحث مهم ديگر اين است كه عقل تجزيه پذير است از اين نظر