همكارى كنيم و اين اختلاف را دامن بزنيم . اينها نمىدانند اين اختلاف روى يك هدف كلى است ، از قبيل نقص و توسرى خوردن و انحراف نيست . در اينجور اختلافها بايد از طبيعت الهام گرفت و پيروى كرد و الَّا توسرى خوردن از طبيعت است .
زيرا در طبيعت بين هدف و وسيله ارتباط است و نقص جنس اناث در بعضى دفاعيات به خاطر اين است كه آن وسيله به مرد داده شده . اگر زن بخواهد قائم مقام مرد بشود ، طبيعت ناچار او را صفات خشنهء مردى مىدهد . زن سربازى رفته نمىتواند زن بماند . در مجلهء اطلاعات ماهانه ، شماره . . . تاريخ . . . نوشته بود : زن اگر كار مردى انجام دهد مورد تحسين هست اما هيچ مردى ديگر به چشم يك زن محبوب و به عنوان همسرى او را نمىخواهد . يك مرد رغبت نمىكند كه ژاندارك را در بغل بگيرد .
اگر زنها كار مردها را بكنند و مردها كار زنها را ، تدريجاً صفات مردى به آن زنها و صفات زنى طبيعى به اين مردها منتقل مىشود ، نه تنها در خلق و خوى بلكه در جسم و تن ، همان طورى كه مرغى كه مدتى كار خروس بكند شبيه خروس مىشود و خروسى كه كار مرغ بكند شبيه مرغ مىشود .
16 . گفتيم عدالت اقتضا مىكند كه پاره اى اختلافات طبيعى را به رسميت بشناسيم ، يعنى مبناى تفاوت در مقررات قرار دهيم . عدالت مساوات نيست . مساوات لازمهء عدالت است اما نه در همه جا ، بلكه در شرايط مساوى . بايد ديد اختلاف در طبيعت چيست و هدف آن چيست . يك وقت اختلاف در پوست است ، هدف اين اختلاف مقاومت در برابر گرماست . يك وقت اختلاف مربوط به عوامل سطحى و منطقه اى و جغرافيايى نيست ، مربوط به تصادف نيست ، مربوط است به هدفهاى اصلى طبيعت و حيات مثل تفاوت مرد و زن .
17 . عدالت مستلزم مساوات است در شرايط مساوى ، نه مطلقاً .
لهذا مجازات عالم با جاهل متفاوت است . در اسلام مجازات مرد و زن در برخى موارد مثل ارتداد و روزه خورى متفاوت است . در قرآن
يادداشتهاى استاد مطهرى ( فارسي ) — صفحة 229
مساهمون: مرتضى مطهرى
ص٢٢٩