حد بكند .
كتاب « آيندهء علم » رنان :
4 . در نيمهء دوم قرن نوزدهم تصور مىكردند كه علم مىتواند جانشين دين بشود ، يعنى علم بتواند ضمانت اجرايى اخلاق و قانون را به عهده بگيرد . ارنست رنان كتابى نوشت به نام آيندهء علم و ادعا كرد در آيندهء نزديكى علم جانشين دين مىشود ، اما نمرد مگر آنكه اقرار كرد اشتباه كرده است . علت اينكه سازمان ملل به صورت يك مؤسسهء بىاعتبارى درآمده است و روشنفكران جهان در فكر يك سازمان جهانى مذهبى مىباشند همين است .
بلى كارى كه علم و تمدن در زمينه اى كه دين بايد بكند كرد اين بود كه مظالم و جنايات را از روى پرده به زير پرده برد ، صراحت را تبديل به نفاق كرد ، حجاج بن يوسفهاى عصر ما در قيافهء ابوذر غفارى كار خود را انجام مىدهند .
5 . آيهء * ( ضرب الله مثلًا كلمة طيبة . . . ) * مىخواهد بفرمايد ثمرات و ميوه هاى خوش و خوب انسانيت در زمينهء اخلاق و عدالت جز از درخت ايمان به خدا كه با عبادت آبيارى مىشود ميسر نيست .
6 . بزرگترين اشتباه ما اين بود كه به تقليد فرنگيها معبد و مسجد را كه اسلام با آموزش و پرورش و دادگسترى و ساير مؤسسات اجتماعى بهم آميخته بود از هم جدا كرديم . براى توضيح و تكميل اين ورقه ها رجوع شود به ورقه هاى يادداشت عبادت و ورقه هاى فلسفهء نماز و ورقه هاى عدالت اجتماعى .
جنبهء منفى و مثبت يا بازدارندگى و نيروبخشى عبادت :
7 . تأثير عبادات تنها از جنبهء منع و منفى نيست . ياد خدا تنها از آن جهت نيست كه مانع گناه اخلاقى و اجتماعى مىشود * ( ( ان الصلاة تنهى عن الفحشاء و المنكر ) ) * .
الله اكبر به انسان شخصيت مىدهد :
بعلاوه صفابخش و نيروده است : * ( استعينوا بالصبر و الصلاة ) * ( 1 ) يك * ( الله اكبر ) * اگر در روح انسان اثر خود را بگذارد ، همه چيز را در نظر انسان كوچك و حقير مىكند . كيست كه در جريان
هامش
( 1 ) راجع به نيروبخشى عبادت رجوع شود به آيات سورهء ق و آيات سورهء طه كه عجيب است .