بگويد در محيط بازارى مطابق ميل بازارى و در محيط غير بازارى از قبيل فرهنگى و دانشگاهى مطابق ميل آنها سخن بگويد . اين هم از جملهء * ( و توقيفهم على مصلحتهم ) * ( نه مصلحت شخص خود ) استفاده مىشود .
تقوا و عمل :
د . خطيب از آن نظر كه واعظ است و مىخواهد مردم را متذكر كند و خضوع و خشوعى در قلبها ايجاد كند و قساوتها را از بين ببرد ، مخصوصاً لازم است كه خودش اهل عمل و تقوا باشد .
ه . بايد علم و اطلاع كامل داشته باشد ، احاطه داشته باشد ، همان طورى كه در قرآن فرمود : * ( فلولا كان من القرون من قبلكم اولوا بقية ينهون عن الفساد فى الارض ) * كه خلاصه به معنى اين است كه اشخاص مايه دارى حق دارند كه امر به معروف و نهى از منكر كنند نه هركسى ، والَّا همان طورى كه در حديث است * ( كان ما يفسده اكثر مما يصلحه ) * .
امروز خطيب ، گذشته از اينكه واعظ و ناصح است و گذشته از اينكه مصالح دينى و دنيوى مردم را بيان مىكند و گذشته از اينكه بايد مردم را به جريان روز و اوضاع كلى داخلى و خارجى مسلمين آگاه كند ، خود به خود قائم مقام متكلم هم هست و اصول دين براى مردم مىگويد ، عليهذا خيلى بايد منطق قوى داشته باشد و اگرنه اسباب سرشكستگى خواهد شد و بنابراين اين بلبشوى حاضر كه ابلاغ هركس همان دو متر عمامه است نبايد باشد ، همان طورى كه در صفحه 329 گفته شد .
اخلاص براى اسلام نه دلالى براى شخصيتها :
و . اينكه مخلص براى اسلام باشد نه اينكه دلَّال شخصيتها باشد اين شخصيتها خواه در كسوت روحانى باشند يا غير روحانى ، خواه پيشنماز باشند يا بالاتر از پيشنماز . اينكه حاجى اخلاص را شرط كرده به اعتبار قصد اجرت و كسب و حرفه و شغل است ، اما بايد بگوييم كه جاى اعمال غرضهاى ديگر هم غير از قصد پول گرفتن هست از قبيل دلالى براى شخصيتهاى سياسى يا بازارى يا روحانى .
منبرهاى انتخاباتى به نفع افراد و اشخاص ، نه كلى و به نفع اجتماع ، از اين قبيل است منبرها براى ساخت و پاخت با يك پيشنماز يا با
يادداشتهاى استاد مطهرى ( فارسي ) — صفحة 349
مساهمون: مرتضى مطهرى
ص٣٤٩