شرط ضرورى نيست بلكه در صورت لزوم از آن استفاده مىشود .
24 . ظاهراً عقد مجلس وعظ در غير جمعه ، يعنى مجالس مخصوص به وعظ در اسلام دو منبع دارد : يكى مجالس صوفيه كه از قديم بوده است و الآن هم مجالسى و مواعظ مفصله اى از آنها باقى است مثل فيه مافيه مولانا و هفت مجلس سعدى و غيره ، ديگر رثاء سيدالشهدا كه تدريجاً منتهى به وعظ و خطابه شد و الآن بازارش از همه جاى ديگر گرمتر است . البته مجلس موعظه به طور طبيعى هميشه و همه جا بوده ولى اينكه به صورت يك مكتب و روشى در بيايد و اشخاصى معدّ براى اين كار بشوند مخصوص همين دو مورد است ( 1 ) . البته كتابهاى ديگرى به نام مجالس و امالى از قديم داريم ولى آنها مجالس تعليم بوده نه موعظه .
آياتى از قرآن كه به اثر فصاحت و خطابه اشاره شده است :
الف . الرحمن علَّم القران خلق الانسان علَّمه البيان .
ب . سوره طه ، آيه 28 - 31 :
قال رب اشرح لى صدرى و يسّرلى امرى و احلل عقدة من لسانى يفقهوا قولى و اجعل لى وزيراً من اهلى هارون اخى اشدد به ازرى . . .
ج . سوره الشعراء ، آيه 10 - 13 :
و اذ نادى ربك موسى ان ائت القوم الظالمين . قوم فرعون
هامش
( 1 ) و البته چيزى كه اين را قوّت داد دستورى است كه اسلام در باب امر به معروف و نهى از منكر دارد كه از همين مجالس رثاء براى اقامه امر به معروف و نهى از منكر استفاده مىشود و امروز كرسى امر به معروف و نهى از منكر كرسى حسين بن على است و اين ، پيشامد و جريان خوب و قابل تحسين و تمجيدى است در كشور ما .
عدم حسن استفاده دليل بر بدى آن نيست ، همان طورى كه رود كارون و نفتهاى زيرزمينى ما هم همينطور است . به هر حال بعدها كسانى به فكر افتادند كه امر به معروف و نهى از منكر را به همين وسيله انجام دهند و چقدر خوب شد .