خدماتى كه نظريه حقوق طبيعى انجام داد :
عقايد حقوق فطرى در اواخر سده 17 و تمام سده 18 به شدت در اروپا توسعه يافت و توليد نهضتى در افكار عمومى بر عليه استبداد و تعديات زمامداران و سلاطين نمود . جنبش مزبور از اين عقيده ناشى مىشود كه انسان تنها و بشخصه واجد يك رشته حقوق و اختياراتى است ( 1 ) و جامعه براى تأمين و تقدير فعاليت او تشكيل يافته است . مبناى اين نظريه بر احترام تمام آزاديها و اختيارات شخصى افراد است .
ولتر و روسو و منتسكيو ، اركان سه گانه حقوق طبيعى :
در جريان سده 18 عقايد حقوق طبيعى در فرانسه به تدريج و به طور غير محسوس پيشرفت مىنمود و فكر حقوق عمومى افراد پيش از آنكه به منتهاى شدت خود برسد به ملايمت در افكار فرانسويان قوّت گرفت . بعضى از مؤلفين اين موضوع را به ولتر و منتسكيو و روسو نسبت داده ، آنها را اركان سه گانه مىنامند كه مشوق و محرك افكار مزبور بودند . با اينهمه هيچ كدام از متفكرين نامبرده با عقيده اساسى مكتب حقوق فطرى كه قبول حقوق فردى باشد ، موافق نبودهاند ( 2 ) صفحه 35 :
منشأ عقيده حكومت مطلقه در اروپا :
عقيده حكومت مطلقه در قسمت عمده از فكر ضد كليساى رومى ناشى مىشود و مبتنى بر اين بود كه اقتدار سلطنتى از خداوند ناشى مىشود ، شخص پادشاه مقدس است و سلاطين بايد اختيارات و اقتداراتى را كه از خدا مىگيرند در رفاه و آسايش رعاياى خود صرف كنند ، اين امور براى آنها تكاليفى در برابر يزدان به شمار مىرود و به هيچ وجه در مقابل اتباع
هامش
( 1 ) ولى در صفحه 23 از كتاب مبانى حقوق خواهد آمد كه فرق است بين حقوق فطرى و اصالت فرد . بيان متن بر اصالت فرد بيش از حقوق فطرى منطبق است .
( 2 ) اين قسمت با آنچه [ بعداً ] راجع به عقيده روسو در اصالت فرد خواهد آمد منافى است .