بالا پرت مىكند و ممكن است مبدأ ، حبّ جاه باشد مثل قيام يعقوب ليث صفار و امثال اينها كما اينكه ممكن است مبدأ ، ارتعاش وجدان باشد مثل آن وقتى كه آدمى به فقير يا مريضى ترحم مىكند و البته ممكن است كه مبدأ ، حبّ خدا باشد و از غريزه خدادوستى سرچشمه بگيرد كه : * ( قل ان كان اباؤكم و ابناؤكم و اخوانكم و ازواجكم و عشيرتكم . . . ) * فرق نهضت انبيا و اوليا با غير آنها يكى در مبدأ تحريك است كه عاليترين و مقدسترين مراتب و مقامات وجود انسان است ، كه البته به حكم وحدت هميشگى غايت و فاعل به عقيده حكما ، در هدف هم با ديگران فرق دارند و پيروان آنها هم در همين دو جهت بايد فرق داشته باشند .
پس دعوت به قيام است و دعوت به اينكه مبدأ قيام بايد چه باشد . رسول اكرم تا افراد مخلص و مؤمنى تربيت نكرد دست به قيام نزد .
در مرحله دوم مىفرمايد : اين تكان خوردن شما جمعى باشد يا فردى . چون پاره اى از اعمال را بايد فردى انجام داد و يا مىشود فردى انجام داد و پاره اى را بايد جمعى انجام داد مثل نماز جمعه در عبادت . قرآن مىفرمايد : * ( و تعاونوا على البر والتقوى ولا تعاونوا على الاثم والعدوان . ) * اين نكته را بايد بگويم كه فرق است بين عمل اجتماعى و بين عمل دسته جمعى . هركارى كه با اشتراك مساعى انجام گيرد عمل دسته جمعى است . يك عده كه به اتفاق هم سنگى را از زمين بلند مىكنند يا باندى تشكيل مىدهند براى دزدى و سرقت يا براى اشغال مناصب ، عمل دسته جمعى كردهاند . حتى يك دسته دزد مسلح سرگردنه نيز عمل دسته جمعى انجام مىدهند . مطلق باندهاى هروئين فروشى يا ترياك قاچاق عمل دسته جمعى است . اما عمل اجتماعى عملى است كه هدف ، فرد نباشد بلكه جامعه باشد ، غم غير و تيمار
يادداشتهاى استاد مطهرى ( فارسي ) — صفحة 207
مساهمون: مرتضى مطهرى
ص٢٠٧