يادداشت جهان و انسان از ديدهء على عليه السلام
1 . اين موضوعى ( 1 ) كه ما آن را عنوان سخنرانيهاى خود در اين ده شب قرار دادهايم ممكن است در نظر بعضى آقايان ابهام داشته باشد ، بايد توضيح بدهيم كه مقصود چيست ؟
مقصود اين است كه بفهميم و بدانيم على كه پيشواى ماست و او را به پيشوايى خود پذيرفتهايم ، درباره جهان چگونه قضاوت كرده و درباره انسان چگونه قضاوت كرده است ، زيرا خواه ناخواه در قضاوت ما كه خود را تابع مىشماريم تأثير دارد و قضاوت ما درباره انسان و جهان در رفتار ما و عمل ما ، در اخلاق و ملكات ما ، در تمدن و پيشرفت ما اثر دارد .
2 . عصر ما عصر تعليمات است ، عصر فكرها و انديشه هاست ، عصر عرضه شدن متاع مكتبهاست ، گو اينكه هنوز تا به مرحله اى كه مردم فكر عميق را بخواهند درك كنند فاصله زياد دارند ، هنوز آب و رنگ جلد كتابها حكومت مىكند . بر ماست كه فكر و انديشه على را عرضه بداريم .
3 . دو نوع تعليمات داريم : يك نوع تعليمات كلاسيك است ، مربوط است به شناسايى اشياء از جماد و نبات و حيوان و انسان نوعى ديگر مربوط است باز به جهان و انسان ولى از آن نظر كه انسان بايد چگونه زيست كند .
4 . انواع جنگها و مبارزات داريم : جنگها و مبارزات اقتصادى ، رقابتهاى اقتصادى كه احياناً منجر به جنايات بزرگ مىشود ، جنگها و مبارزات جاه طلبانه كه فرد يا افرادى تحت تأثير نيروى برترى طلبى و شهرت طلبى و استكبار و سلطه طلبى و عبوديت خواهى از ديگران با يكديگر مبارزه مىكنند . نوعى ديگر جنگ عقايد است . جنگ
هامش
( 1 ) [ بر روى مطالب شماره هاى 1 ، 2 ، 3 و 6 تا محل ستاره در صفحه 416 خط طولى كشيده شده است . علت خط خوردگى به احتمال زياد مورد استفاده قرار گرفتن اين مطالب در جاى ديگرى بوده است . نظر به اينكه به حذف اين قسمت از يادداشتها از طرف استاد يقين نداشتيم ، با بيان اين توضيح به درج آن مبادرت ورزيديم . ]