تخطي إلى المحتوى الرئيسي

يادداشتهاى استاد مطهرى ( فارسي ) — صفحة 230

مساهمون:

ص٢٣٠
لاهيجى در شرح ، جملهء « عليكم بدين العجايز » را به صورت حديث نبوى نقل و قبول مىكند ولى توجيه مىكند ، مىگويد ( ص 146 ) : « بدان كه به حقيقت ، معنى اين حديث اين است كه در جميع احكام شرعيه از مأمورات و منهيات كه دين ( شريعت ) عبارت از اوست بايد به طريق انقياد و متابعت همچو عجايز باشند و به عقل و هواى نفس تصرفى در آن ننمايند و بىضرورتْ تأويلى كه خلاف ظاهر باشد نكنند ، كه حكمت احكام شرعيه به مجرد عقل دريافته نمىشود ، نه آنكه ترك تفكر در معرفة الله نمايند و از طلب باز ايستند و همچو عجايز در خانهء تقليد محض ساكن شوند . » 29 . مولوى در دفتر ششم ، ص 649 ، سطر 7 ( چاپ ميرخانى ) مىگويد :
خرم آن كه عجز و حيرت قوتِ اوست در دو عالم خفته اندر ظلّ دوست هم در اوّل عجز خود را او بديد مرده شد دين عجايز برگزيد چون زليخا يوسفى بر وى بتافت از عجوزى در جوانى راه يافت زندگى در مردن و در محنت است آب حيوان در درون ظلمت است
بنابراين مولوى اين جملهء منسوب را توجيه ديگرى مىكند و آن اينكه انسان بايد مانند عجايز حالت تسليم و انقياد و احساس عجز خود را داشته باشد . درواقع از كلمهء « عجوز » نظر به جنبهء عجز است . 30 . در قوانين الاصول ، جلد دوم ، باب هفتم ، قانونى دارد راجع به جواز و عدم جواز تقليد در اصول دين ( در ابواب تقليد ) . بعد از بحث