و تساوى مسلمانان و الغاء امتيازات ايراد فرموده است به اين مضمون :
* ( ايهاالناس ان ربكم واحد و اباكم واحد ، كلكم لآدم و آدم من تراب ، ان اكرمكم عندا لله اتقيكم ، وليس لعربى على عجمى فضل الَّا بالتقوى ( 1 ) ) * .
يعنى همانا پروردگار شما يكى است ، پدر شما يكى است ، همهء شما فرزند آدم هستيد و آدم از خاك است ، گرامى ترين شما نزد خداوند باتقواترين شماست ، عرب را بر عجم فضيلت نيست مگر به وسيلهء تقوا .
اين جمله ها را كه صلاى وحدت و نداى يگانگى و بهم بستگى است ، در كجا و در چه زمانى و در چه موقعيتى ايراد فرمود ؟
در سرزمين مكه و منا و عرفات ، درحين انجام عمل حج ، در آخرين حج خود كه به حجة الوداع معروف است .
چرا اينجا را براى اين اعلام انتخاب فرمود ؟ براى اينكه تا دامنهء قيامت كه مراسم حج بپاست ، مردم بيايند و به ياد توصيه هاى پيغمبر بزرگوارشان بيفتند و متنبه گردند و راه تفرق نپويند ، دست يكديگر را در اينجا به عنوان دوستى و برادرى بفشارند ، موانع را از ميان ببرند ، قراردادها و پيمانها و مبادله هاى معنوى و مادى با هم برقرار كنند .
اين كه مسلمانان به صورت ظاهر در مكه اجتماع كنند و دلهاشان نسبت به يكديگر پر از كينه و عداوت باشد ، مصداق كلام خداى متعال باشند : * ( تحسبهم جميعاً و قلوبهم شتى ( 2 ) ) * ( مىپندارى آنها با
هامش
( 1 ) تحف العقول ، صفحهء 34
( 2 ) سورهء حشر ، آيهء 14