مىشود .
هفته اى يك بار نمازجمعه قرار داده است و مقرر كرده است در شعاع يك فرسخ در يك فرسخ بر همه واجب است كه شركت كنند .
در نمازجمعه ( كه همان نماز ظهر روز جمعه است ولى با تشريفات خاصى ) به جاى دو ركعت آن ، دو خطابه قرار داده است كه امام در آن خطابه علاوه بر مواعظ ، اخبار اقطار عالم اسلام را به اطلاع آنها مىرساند و مصالح عمومى آنها را با آنها درميان مىگذارد .
نماز جماعت يك اجتماع روزانه است و نمازجمعه يك اجتماع عمومىتر هفتگى است . نماز عيد فطر و نماز عيد اضحى دو عبادت اجتماعى ديگر است كه سالانه است .
از همهء اجتماعات اسلامى مهمتر و عمومىتر و طولانىتر و متنوعتر برنامهء حج است كه به حق آن را « كنگرهء عمومى اسلامى » نام نهادهاند . بر هر كسى واجب است كه اگر توانايى داشته باشد لااقل در عمر يك بار در اين اجتماع عظيم شركت كند . همهء مسلمانان بايد در زمان معين و روزهاى معين اعمال معينى را انجام دهند . همه بايد يك نوع لباس در آن ايام بپوشند ، يك نوع سخن به زبان آورند .
در اين عمل بزرگ اسلامى كه با همهء نقايصى كه در اجراى آن وجود دارد باز هم در جهان بىنظير است ، هم زمان واحد درنظر گرفته شده و هم مكان واحد ، همه بايد اين اعمال را در روزهاى معينى از ذى الحجه انجام دهند نه در روزهاى ديگر و يا ماههاى ديگر ، و همه بايد آن اعمال را در سرزمين معين انجام دهند كه همان سرزمينى است كه اولين بار در آنجا خانه اى براى پرستش خداى يگانه ساخته شده است ، چرا ؟ آيا جز براى اين است كه ميعادگاه اهل توحيد و مجتمع اهل توحيد باشد ؟ آيا جز براى اين است كه اهل توحيد بايد در آنجا رنگ توحيد و وحدت به خود بگيرد ؟
چه خوب گفته است علامهء فقيد كاشف الغطاء : « بنى الاسلام على
يادداشتهاى استاد مطهرى ( فارسي ) — صفحة 211
مساهمون: مرتضى مطهرى
ص٢١١