بتمامه بيشتر متوجه يكى از مقاصد است كه در اصطلاحات دينى گفته شده : « * ( همّه دنياه » يا « * ( و لاتجعل الدنيا اكبرهمّنا » .
ترك دنيا ، ترك ترك آخرت است نه ترك مستقيم دنيا :
هر ميلى در انسان نيرويى است . تا آن ميل تحريك نشده ، آن نيرو بسته و مهارشده است ، با تحريك و زنده كردن آزاد مىشود .
پيغمبران نيامدهاند نيروهايى را مهار كنند و ببندند ، آمدهاند كه نيروهايى بسته را آزاد كنند . پيغمبر اسلام اعراب را ترك دنيا داد ، يعنى ترك ترك آخرت داد و به همين دليل نيروهاى آنها را آزاد كرد نه اينكه نيروهاى آنها را بست و مقيّد كرد .
اخلاص نفس بالاتر از اخلاص عمل است :
به عبارت ديگر تزكيهء نفس از نظر قرآن ، اخلاص نفس است كه بالاتر از اخلاص عمل است . اخلاص به معنى اين است كه انسان در فعل و در وجود خود يعنى در تمايلات و رغبتها و در خواسته ها و تمنيات ، خدا را در نظر بگيرد و فقط خدا را در نظر بگيرد ، براى خدا بخواهد و براى خدا حركت كند و براى خدا زنده باشد و براى خدا بميرد ( * ( انّ صلاتى و نسكى و محياى و مماتى لله رب العالمين ) * ) . قرآن از انسان قلب سليم مىخواهد ، قلبى كه به تعبير روايت كافى از امام صادق ( به نقل بحار جلد 16 ، جزء 2 ، صفحهء 84 ) : * ( القلب السليم الذى يلقى ربه و ليس فيه احد سواه - و قال : و كل قلب فيه شك او شرك فهو ساقط ، و انما ارادوا الزهد فى الدنيا لتفرغ قلوبهم للاخرة . ) * زهد اسلامى و تزكيهء نفس اسلامى مربوط است به دو چيز : يكى اينكه هر چيزى را به مقدار لازم بخواهد و تعادل را حفظ كند ، ديگر اينكه هرچه را مىخواهد براى خدا بخواهد .
از اينجا معلوم مىشود كه دنيا و آخرت در طول يكديگرند .
دنياى مذموم يعنى دنيايى كه خودْ هدف است ، دنياى مطلوب يعنى دنيايى كه هدف بالاتر از ماديات است .
مسائل مربوط به تزكيهء نفس
1 . آيا اين فكر يك عقيدهء خرافى است .
مبناى علمى و فلسفى ؟ :
ريشهء هندى و چينى