وَ مَساكِنَ طَيِّبَةً
؛ مكانهايى كه زندگى در آن ، پاكيزه است ؛ خداوند آنها را از جواهر ( لؤلؤ ، ياقوت سرخ ، و زبرجد سبز ) بنا كرده است .
عَدْنٍ
؛ اسم خاصّ و علم است ، به دليل قول خداوند :
جَنَّاتِ عَدْنٍ الَّتِي وَعَدَ الرَّحْمنُ عِبادَهُ
؛ « باغهاى عدنى كه خداوند رحمان به بندگانش وعده كرده است .
( مريم / 61 ) .
دليل ديگر بر اين معنا ، سخنى است كه ابو درداء از پيغمبر اكرم صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم نقل كرده است :
عدن : دار اللَّه التي لم ترها عين و لم تخطر على قلب بشر ؛ لا يسكنها غير ثلاثة :
النّبيّون ، و الصديقون ، و الشّهداء ؛ يقول اللَّه عزّ و جلّ : طوبى لمن دخلك
: « عدن ، خانهء خداوند است كه هيچ چشمى آن را نديده و به انديشهء هيچ كس خطور نكرده ، و جز سه گروه در آن ، جاى ندارند : « پيامبران ، صديقان ، و شهيدان » خداوند به بهشت عدن مىفرمايد : خوشا به حال كسى كه در تو وارد شود .
بعضى گفتهاند : « عدن » شهرى است در بهشت .
وَ رِضْوانٌ مِنَ اللَّهِ أَكْبَرُ
؛ اندكى از رضايت و خشنودى خداوند از تمام نعمتهاى بهشتى كه بيان شد ، بهتر و بالاتر است ، زيرا خشنودى اوست كه باعث كمال هر سعادت و نيكبختى و موجب هر گونه رستگارى مىشود ، و به سبب خشنودى اوست كه انسان از بزرگداشت و بخشش او بهرهمند مىگردد و بخشش و كرامت ، بزرگترين نوع پاداش و اجر و ثواب است .
« ذلك » اشاره است به : همهء آنچه كه خدا براى نيكوكاران وعده كرده ، و يا به رضوان و خشنودى خداوند ، يعنى اين است فوز عظيم نه آنچه مردم ، فوز و رستگارىاش خوانند . ( ضمير فعل : « هو » مفيد حصر و تأكيد است ) .
جاهِدِ الْكُفَّارَ
؛ با كافران با شمشير بجنگ ، و با منافقان ، با دليل و برهان .
امام صادق عليه السّلام در تفسير اين آيه مىفرمايد : به كمك اهل نفاق با كافران بجنگ و بعد فرمود آيا شنيدهايد كه پيامبر صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم با منافقان بجنگد ؟ ( نه ، بلكه ) با آنها مدارا