إِنَّ الْمُنافِقِينَ هُمُ الْفاسِقُونَ
؛ اهل نفاق پستترين مرتبهء فسق را كه همانا طغيان در كفر ، و دور بودن از هر گونه خير و خوبى است ، دارند .
« خالِدِينَ فِيها »
: قرار است كه براى هميشه در آتش دوزخ بسوزند .
هِيَ حَسْبُهُمْ
؛ همين آنها را كافى است . اين جمله دلالت تمام دارد بر سختى عذاب آتش دوزخ ، و اين كه چيزى از آن شديدتر نيست ، به خدا پناه مىبريم از آن .
وَ لَعَنَهُمُ اللَّهُ
؛ خدا آنها را از خير خود دور سازد و پست و خوارشان گرداند .
وَ لَهُمْ عَذابٌ مُقِيمٌ
؛ مقصود از اين عذاب ، كباب شدن در آتش و سوختگى بر اثر آن نيست ، بلكه عذابى است دائمى شبيه به عذاب آتش . و مىتوان گفت منظور از « عذاب مقيم » عذابى است كه هم اكنون در دنيا هم با آنهاست و لحظهاى از آنها جدا نيست ، و آن عبارت از تعب و رنجى است كه از آتش نفاق مىچشند و هميشه از رسوايى كشف شدن درون ناپاكشان ترس و بيم دارند .
كَالَّذِينَ مِنْ قَبْلِكُمْ
؛ در اعراب كاف تشبيه ، دو احتمال است :
1 - مرفوع و خبر از براى مبتداى محذوف ) يعنى : انتم مثل الذين من قبلكم ؛ 2 - منصوب و مفعول به : فعلتم مثل فعل الذين من قبلكم . معناى آيه اين است :
شما از لذائذ دنيا بهرهمند شديد چنان كه آنها بهرهمند شدند و در شهوات فرورفتيد چنان كه آنها فرورفتند ، و ، جملهء :
كانُوا أَشَدَّ مِنْكُمْ
، تشبيهى را كه در جملهء پيش وجود دارد تفسير مىكند و فعل اين منافقان را به عمل كسانى كه قبل از آنها بودهاند ، تشبيه مىكند .
« خلاق » نصيب ، بهره ، قسمت و آنچه براى انسان مقدّر شده است چنان كه مىگويند : براى او قسمت و نصيبى است ، زيرا براى او قسمت و معين شده است .
وَ خُضْتُمْ
؛ شما در امور باطل و فساد داخل شديد .
كَالَّذِي خاضُوا
؛ اى كالفوج الّذى او كالخوض الذى مثل گروهى كه در گناه فرو رفتند يا همانگونه كه آنان فرو رفتند .