ترجمه :
شمارهء ماهها در نزد خدا ، و در كتاب خداوند از آن روز كه آسمانها و زمين را آفريد ، دوازده ماه است ، چهارتا از آنها حرام است ، اين آيين پابرجا است ، پس در اين ماهها بر خود ستم روا مداريد ، و دستهجمعى با مشركان بجنگيد چنان كه آنها بطور اتّفاق با شما مىجنگند ، و بدانيد كه خداوند با پرهيزكاران است . ( 36 )
تفسير :
فِي كِتابِ اللَّهِ
؛ در لوح محفوظ ؛ يا در قرآن و يا در حكمى كه خود ثبت و ضبط كرده و درست و مصلحت ديده ( حكم قضا و قدر ) .
مِنْها أَرْبَعَةٌ حُرُمٌ
؛ سه ماه قرين همديگرند ، ذى قعده ، ذى حجّه ، و محرّم ، و يكى از اينها جدا است ، و آن ماه رجب است . رسول خدا صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم در خطبهاى كه در حجّة الوداع ايراد فرمود ، به همين مطلب اشاره دارد كه مىفرمايد : « آگاه باشيد كه زمان و جهان طبيعت هم اكنون در سير و گردش خود به همان نظام مرتّبى برگشته است كه خداوند زمين و آسمانها را بر آن حالت آفريد : هر سال دوازده ماه است ، و چهار ماه از آن ، حرام است » . « 1 » مقصود حضرت از اين سخنان آن است كه اكنون ، حكم ماهها به همان حالتى برگشته است كه قبلا بوده : حج بايد در همان ماه ذى حجّه واقع شود .
و به اين ترتيب « نسىء » « 2 » را كه در جاهليت برقرار بود باطل ساخت .
ذلِكَ الدِّينُ الْقَيِّمُ
؛ منظور اين كه حرام دانستن اين ماهها ، دين راستين و آيين ابراهيم و اسماعيل است ، و عرب هم اين روش را كه از اين دو پيامبر به ارث برده
هامش
( 1 ) -
الا ان الزمان قد استدار كهيئته يوم خلق اللَّه السموات و الارض ، السّنة اثنا عشر شهرا ، منها اربعة حرم .
( 2 ) - شرح اين كلمه در آيهء بعد مىآيد - م .