دشمن را رها كن در اين هنگام عدهاى از بزرگان اصحاب پيامبر به پا خاستند و سخنانى گفتند . سپس مقداد بن عمرو به پا خاست و گفت : به خدا سوگند اگر به ما فرمان دهى كه در آتش برافروخته از چوب درخت شوره گز و خارهاى درخت هراس « 1 » وارد شويم با تو وارد خواهيم شد و همانند بنى اسرائيل كه به موسى گفتند :
« . . . تو و پروردگارت برويد و ( با آنان ) جنگ كنيد ما همين جا نشستهايم » « 2 » ، به تو نمىگوييم ولى مىگوييم : هر چه را پروردگارت امر كرده انجام ده ، ما تا زمانى كه رمقى از حيات داشته باشيم همراه با تو خواهيم جنگيد . سعد بن معاذ نيز به پا خاست و گفت : اى رسول خدا صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم هر چه را مىخواهى انجام ده ، سوگند به خدايى كه تو را به حق مبعوث كرده اگر ما را به حركت در اين دريا امر كنى تا با تو وارد آن شويم هيچ كس از ما نافرمانى نخواهد كرد اميد است كه خداوند عملى از ما به تو بنماياند كه ديدگانت روشن شود . پس ما را به بركت يارى خداوند حركت ده . رسول خدا از سخن سعد مسرور شد و فرمود : به بركت يارى خداوند حركت كنيد و بشارت باد شما را ؛ زيرا خداوند يكى از دو گروه را به من وعده داده است . به خدا سوگند گويا من قتلگاههاى آنها را مىبينم .
كَأَنَّما يُساقُونَ إِلَى الْمَوْتِ وَ هُمْ يَنْظُرُونَ
؛ در اين جمله خداوند حال آنان را به حال كسى تشبيه كرده كه به زور به سوى قتلگاه كشيده مىشود در حالى كه اسباب مرگ را مىبيند و در كشته شدن خود ترديدى ندارد .
وَ إِذْ يَعِدُكُمُ اللَّهُ إِحْدَى الطَّائِفَتَيْنِ أَنَّها لَكُمْ
؛ « اذ » منصوب است چون مفعول « اذكروا » مقدّر است و « انّها لكم » بدل از « احدى الطائفتين » است .
وَ تَوَدُّونَ أَنَّ غَيْرَ ذاتِ الشَّوْكَةِ تَكُونُ لَكُمْ
؛ مقصود از غير ذات الشوكة كاروان است
هامش
( 1 ) - هراس درختى است خاردار كه ميوهء آن شبيه به كنار است .
( 2 ) - مائده / 24 .