تفسير :
إِذْ تَسْتَغِيثُونَ رَبَّكُمْ
؛ بدل از
« إِذْ يَعِدُكُمُ اللَّهُ »
است . بعضى از مفسّران مىگويند : اين جمله متعلق به
« لِيُحِقَّ الْحَقَّ وَ يُبْطِلَ الْباطِلَ »
است . تقاضاى كمك مسلمانان اين بود كه چون پيامبر خدا صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم به لشكر مشركان كه هزار نفر بود نگاه كرد و سپس به اصحابش كه سيصد و اندى بيش نبودند نگريست رو به قبله آورد و دستانش را به سوى آسمان بلند كرده عرض داشت : خداوندا ! وعدهاى را كه به من دادهاى تحقّق بخش ، پروردگارا ! اگر اين گروه مؤمنان نابود شوند پرستش تو از زمين برچيده خواهد شد . و آن قدر به اين استغاثه ادامه داد تا عبا از دوشش بر زمين افتاد .
فَاسْتَجابَ لَكُمْ
؛ پس به شما كمك كرد و دعاى شما را پذيرفت .
أَنِّي مُمِدُّكُمْ بِأَلْفٍ مِنَ الْمَلائِكَةِ مُرْدِفِينَ
؛ اصل انى « بأنى » بوده كه حرف جر حذف شده است . « مردفين » به كسر و فتح دال هر دو قرائت شده است و از « ردفه » به معناى « تبعه » دنبال او رفت - يا اردفته ايّاه به معناى اتبعته - به او رساندمش - گرفته شده است . همچنين گفته مىشود « اردفته » و « ابتعته » يعنى بعد از او آمدم . پس بنا بر اول ، معناى مردفين - به كسر دال - اين است : بعضى را پشت سر برخى ديگر قرار مىدادند يا مؤمنان را پشت سر خود قرار مىدادند و بنا بر دوم معنى اين است : برخى از ملائكه پشت سر برخى ديگر فرود مىآمدند يا پشت سر مؤمنان حركت مىكردند تا از آنها محافظت كنند . اما بنا به قرائت كسانى كه مردفين به فتح دال قرائت كردهاند به معناى اين است كه آنها در پى يكديگر فرود مىآمدند .
وَ ما جَعَلَهُ اللَّهُ إِلَّا بُشْرى وَ لِتَطْمَئِنَّ بِهِ قُلُوبُكُمْ
؛ خداوند يارى شما به وسيلهء ملائكه را چيزى جز بشارت پيروزى براى شما قرار نداده هم چنان كه به بنى اسرائيل آرامش و اطمينان عنايت كرد . معناى آيه اين است : شما از پروردگارتان يارى خواستيد و تضرّع و زارى كرديد يارى شما به وسيلهء ملائكه ، همان مژده پيروزى و آرامش و اطمينان براى شما و محكم كردن دلهاى شماست .