« نفل » زيادتى چيزى را گويند ؛ لبيد در شعر خود مىگويد :
ان تقوى ربنا خير نفل « 1 »
يعنى تقواى پروردگار بهترين بخشش است . امام صادق عليه السّلام مىفرمايد : « انفال اموالى است كه از دار الحرب بدون جنگ گرفته شود و همچنين سرزمينى كه اهلش آن را بدون جنگ ترك كرده است » - كه فقها آن را « فىء » گويند - و زمينهاى موات و بيشهزارها و جنگلها و درهها و سرزمين و اموالى كه شاهان به اين و آن مىبخشيدند و ميراث كسى كه وارثى ندارد ؛ همهء اينها از آن خدا و پيامبر صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم و بعد از او براى كسى است كه جانشين اوست .
فَاتَّقُوا اللَّهَ
؛ از مخالفت با دستوراتى كه خدا و رسول او شما را به آن فرمان مىدهند بپرهيزيد .
وَ أَصْلِحُوا ذاتَ بَيْنِكُمْ
؛ يعنى أصلحوا حقيقة احوال بينكم ؛ احوالى را كه ميان شماست اصلاح كنيد تا آن كه حالت شما ، حالت الفت و وحدت و دوستى باشد . و نظير ذات بينكم در معنى ، « ذات الصدور » است و ذات الصّدور يعنى آنچه در سينهها مخفى و پوشيده است .
[ سوره الأنفال ( 8 ) : آيات 2 تا 4 ]
إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ الَّذِينَ إِذا ذُكِرَ اللَّهُ وَجِلَتْ قُلُوبُهُمْ وَ إِذا تُلِيَتْ عَلَيْهِمْ آياتُهُ زادَتْهُمْ إِيماناً وَ عَلى رَبِّهِمْ يَتَوَكَّلُونَ ( 2 ) الَّذِينَ يُقِيمُونَ الصَّلاةَ وَ مِمَّا رَزَقْناهُمْ يُنْفِقُونَ ( 3 ) أُولئِكَ هُمُ الْمُؤْمِنُونَ حَقًّا لَهُمْ دَرَجاتٌ عِنْدَ رَبِّهِمْ وَ مَغْفِرَةٌ وَ رِزْقٌ كَرِيمٌ ( 4 )
هامش
( 1 ) - مصراع دومش :و باذن اللَّه ريثى و عجل .ريث بطء كندى و حاصل معنا اين است : تقواى الهى بهترين موهبت است و شتاب و كندى من در امور ، با اذن خداوند است . استاد گرجى ، نقل از شرح ديوان لبيد .