تفسير :
قُلْ أَ غَيْرَ اللَّهِ
؛ كافران از پيامبر اسلام درخواست مىكردند كه معبودهاى آنها را پرستش كند ، خداوند فرمود : تو در پاسخ آنها چنين بگو : آيا جز « اللَّه » را كه ذات جامع تمام صفات كمال است ، پروردگار خود بجويم و حال آن كه او است پروردگار همه چيز ؟
همزهء استفهام در اين آيه براى انكار است يعنى اين عمل را زشت مىدانم و نمىپسندم كه غير او را پروردگار خود بدانم ، چرا كه جز ذات اقدس او ، همه مربوبند ، و هيچ موجودى در جهان هستى شايستهء ربوبيّت نيست مگر خود او ، و به همين معناست اين آيه :
أَ فَغَيْرَ اللَّهِ تَأْمُرُونِّي أَعْبُدُ
: « آيا مرا امر مىكنيد كه غير خدا را بپرستم . . . ؟ » ( زمر / 64 )
وَ لا تَكْسِبُ كُلُّ نَفْسٍ إِلَّا عَلَيْها
؛ هيچ كسى كارى انجام نمىدهد جز به زيان خودش .
وَ لا تَزِرُ وازِرَةٌ وِزْرَ أُخْرى
؛ هيچ گنهكارى ، بار گناه ديگرى را بر دوش نمىگيرد ، خلاصه معناى آيه اين است : هيچ گناهكارى به گناه ديگرى مؤاخذه نمىشود بلكه هر كس با گناه خودش مؤاخذه مىشود .
آيهء مورد بحث در پاسخ كافران است كه مىگفتند :
اتَّبِعُوا سَبِيلَنا وَ لْنَحْمِلْ خَطاياكُمْ
. « راه ما را پيروى كنيد و ما بارهاى گناه شما را بر دوش مىكشيم ( عنكبوت / 12 )
جَعَلَكُمْ خَلائِفَ الْأَرْضِ
؛ شما را در روى زمين جانشين ساخته است .
مردم هر عصرى جانشين مردم عصر پيش از خود هستند ، هر گروهى كه از دنيا بروند گروه ديگرى جانشين آنان مىشوند و اين قانون هم چنان منظّم تا قيامت برقرار است .
بعضى گفتهاند اين خطاب در خصوص امّت پيامبر ، حضرت محمّد صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم است كه