تفسير :
« وسع » ؛ آنچه در توان و قدرت انسان است و انجامش آدمى را در تنگنا قرار نمىدهد ، و
« لا يُكَلِّفُ اللَّهُ نَفْساً إِلَّا وُسْعَها »
يعنى خداوند تكليف نمىكند انسان را مگر به چيزى كه قدرت و توانايى انجام آن را داشته باشد ، اين آيه از « عدل » و « رحمت » پروردگار خبر مىدهد .
لَها ما كَسَبَتْ وَ عَلَيْها مَا اكْتَسَبَتْ
؛ هر كس خود پاداش كار نيك و كيفر كار بدش را مىبيند و ديگران به خاطر معصيت و نافرمانى او مؤاخذه نمىشوند و نيز به موجب طاعت او به ديگران پاداش داده نمىشود .
إِنْ نَسِينا أَوْ أَخْطَأْنا
؛ در معناى اين جمله چند قول گفته شده است :
1 - مقصود از « نسيان » و « خطا » سبب آن دو است ، يعنى خدايا اگر به كارهايى پرداختهايم كه به سبب آنها دستور تو را فراموش كرده و از انجام واجبات غفلت كردهايم ، يا متعرض چيزهايى گشتهايم كه باعث گناه و خطا شده است ، ما را مؤاخذه مكن [ از باب ذكر سبب و ارادهء مسبّب ] .
2 - منظور از « نسيان » ترك واجب و منظور از « خطا » ارتكاب گناه است ، [ يعنى خدايا اگر در اثر اشتباه و غفلت چيزى را كه انجام آن واجب بوده ، به جا نياورديم و يا خطا كرده يعنى كارى كه ترك آن لازم بود ولى بدون توجه به جا آورديم ، ما را مؤاخذه نفرما ] .
و از ابن عباس نقل شده كه : معناى آيه اين است كه پروردگارا اگر ما از روى نادانى يا تعمّد گناه كرديم ، از كيفر دادن ما درگذر .
رَبَّنا وَ لا تَحْمِلْ عَلَيْنا إِصْراً
؛ « اصرا » بار سنگينى است كه حمل كننده خود را از حركت باز مىدارد . و در مكان خود متوقف مىكند و او را به تنهايى قادر به انتقال آن نيست . و در اين جا كنايه است از تكليف سخت و دشوار مانند كشتن يكديگر [ براى قبولى توبه ] و بريدن محلى كه از بدن يا لباس نجس مىشد و جزء اينها [ آن چنان كه در بنى اسرائيل تكليف بود . يعنى خدايا اين قبيل تكاليف را بر ما بار مكن . ]