از هرمملكت وجود دارد و سقف قسمتى از بازار را گنبدهاى زيبا كه از يك نوع سنگ معدنى آبىرنگ قشنگ كه از كوههاى مجاور ميآورند ساخته شده ميپوشاند . در داخل اين محدوده هشت يا نه كاروانسرا وجود دارد و چند كاروانسراى كوچكتر هم در خارج از اين محدوده موجود است و آنكه من در آنجا سكنى كردم ملك شخصى شاهزاده بود ولى وسعت و زيبائى آن مانند سايرين نيست .
جمعيت شهر كرمان در حال حاضر بيش از سى هزار نفر نيست و قسمت كوچكى از اين جمعيت را گبرها يا پارسىها تشكيل ميدهند ولى ارمنى و هندو و جهود در شهر كرمان وجود ندارد . از دو اقليت اولى گاهگاهى عدهاى براى كسب باينجا ميآيند . تجارت و بازرگانى كرمان اگرچه هنوز جالب توجه است ولى هيچوقت نتوانسته است به همان وضعى كه قبل از وارد شدن خرابيها و كم شدن جمعيت داشته است برسد و باحتمال قوى هيچگاه هم نخواهد توانست وضع سابقش را دوباره احراز كند زيرا كه هرروزه دسترسى تجار و بازرگانان به شهر ساحلى و بندر ابوشهر يا بوشهر زيادتر مىشود و اين ارتباط و وابستگى مستلزم ضرر و زيان بندرعباس و در نتيجه كرمان مىباشد . صنايع شالبافى و تفنگسازى و نمدهاى كرمان در سرتاسر آسيا شهرت دارد و بقسمى كه گفته مىشود يكسوم ساكنان شهر اعم از زن و مرد به اين صنايع اشتغال دارند . شال از پشمى كه بنام سابق و باستانى اين ايالت ( كارامانيا ) ناميده شده ساخته مىشود و من خود ديدهام كه آنها از نظر دقت بافت و لطافت با شالهاى كشميرى رقابت دارند ولى از نظر نرمى و گرمى بپاى آنها نميرسند .
گوسفندى كه پشم آن براى بافتن شال به كار ميرود ( اين غلط است كه پشم گوسفندان خود ميريزد ) بسيار كوچك بوده پاهاى كوتاهى دارد . اين گوسفندها را برطبق اوامر فتحعلى شاه بقسمتهاى مختلف مملكت بردهاند ، گرچه اين حيوان در جاهاى ديگر هم بزندگى خود ادامه ميدهد ولى پشم آن صفات و كيفيات خوب خود را از دست ميدهد و آنچه كه در نظر گرفته نميشود و به حساب نميآيد آنست كه اين پشم در هيچ جاى ديگر از مملكت به خوبى كرمان به عمل نميآيد و كامل نميشود . از اين حقيقت مسلم و غيرقابل
مسافرت سند وبلوچستان ( سفرنامه پاتينجر ) ( فارسى ) — صفحة 257
مساهمون: هنرى پاتينجر
ص٢٥٧