اسبى كه بكاروانسراهاى شهر وارد مىشود مبلغ يك روپيه و براى هر يابو نيم روپيه و هر الاغ ربع روپيه و غيره پرداخت ميگردد . حساب مالياتهاى ايالت مرتبا در خزانه شاهى نگهدارى مىشود و موقعى كه من در كرمان بودم يك نفر از پيشكاران براى اين منظور بتهران احضار شده بود . من نتوانستم كه رقم دقيق و صحيح اين مبلغ را بدست آورم ولى حدس ميزنم كه سالانه مبلغ 50 هزار تومان باستثناى عوايدى كه از بندرعباس بدست ميآيد بالغ گردد .
اين مبلغ از طريق ماليات بر املاك و اراضى و عوارضى كه بر شهرهاى مختلف وضع شده بدست ميآيد . اين مبلغ با مقايسه بوسعت ايالت بزرگ كرمان ناچيز و كم به نظر ميرسد ولى بايستى بخاطر داشته باشيم كه اين ايالت بطور كلى لم يزرع و خشك و كمجمعيت است . مجموع جمعيت اين ايالت را نمىتوان كاملا تخمين زد .
راجع بشهرهائى كه در شرق اين ايالت قرار دارند قبلا اشاره كردم و نسبت به شهرهائى كه در غرب مركز ايالت واقعند در شرح وقايع خود توضيحاتى خواهم داد . در سمت شمال اين ايالت شهرى كه قابل ذكر باشد وجود ندارد و در سمت جنوب تنها شهر گمبرون يا بندرعباس قرار دارد كه بايستى آن را نام برد . بندرعباس در 18 منزلى يا 18 روز فاصله از كرمان قرار دارد . بطور متوسط هرمنزل از 8 فرسنگ راه تشكيل مىشود و لذا رويهمرفته تمام اين فاصله به پانصد و پنجاه الى ششصد ميل بالغ مىگردد . گمبرون از قديم مركز تردد مسافرين بسيار و مبادلات بازرگانى بود و يك بندر صادراتى براى قلمروى جزيره اورمز ( هرمز ) محسوب ميگرديد . موقعى كه شاه عباس كبير اين مركز بازرگانى را از چنگ پرتغاليها بيرون آورد ( در حدود سال 1623 ميلادى ) تمام تجارت و بازرگانى آن را كه مهمترين و وسيعترين مركز تجارت آسيا محسوب ميگرديد به گمبرون منتقل ساخت و شهر را با اعطاى نام ( بندرعباس ) مفتخر ساخت . اين شهر براى مدتى كوتاه رو برونق رفت ولى با مرگ شاه عباس در سال ( 1630 - 1629 ) جانشينان او يا به علت عدم وسايل و يا بىميلى ، اين ناحيه را محافظت نكردند و به زودى اين شهر مورد تاختوتاز مردم ساحلنشين لارستان و ساير قبايل
مسافرت سند وبلوچستان ( سفرنامه پاتينجر ) ( فارسى ) — صفحة 260
مساهمون: هنرى پاتينجر
ص٢٦٠