بلوچها و هندوها طرفدار جدى گياه انقوزه هستند و آن را بسيار گرامى و با ارزش مىشمارند . ساقه انقوزه را با روغن مىپزند و يا آبپز مىكنند و گل و برگهاى اين گياه را در روغن حيوانى ( كره آبشده ) سرخ مىكنند . اين گياه بسرعت در كوهستانهاى سمت شمال بلوچستان رشد كرده چوپانها آن را جمعآورى نموده براى فروش مىآورند . وقتى سر يا گل انقوزه خوب برسد شباهت زيادى به گل كلم پيدا مىكند و رنگش برنگ كاه درمىآيد . طول ساقه آن بين يك الى دو فوت و نيم و ضخامتش 2 الى چهار اينچ و برگهايش شبيه برگ چغندر هندى است . داروئى در اروپا به همين نام معروف شده و مقادير بسيار از آن هرسال بهندوستان وارد مىگردد . اين دارو را بلوچها و فارسىزبانان شيرهنگ يا شيره انقوزه مىنامند . شير انقوزه از آن قسمت از ساقه گياه كه بريشه نزديكتر است و بعضى اوقات از خود ريشه ، موقعى كه گياه رسيده است بدست مىآيد . در اين وقت كه برگهاى گياه متدرجا رنگ سبز سير خود را از دست مىدهد و رنگى متمايل برنگ زرد روشن پيدا مىكند ، ساقه گياه را شش الى پنج اينچ بالاتر از سطح خاك قطع كرده و خاكهاى اطرافش را پاك مىكنند و در بالاى نقطهايكه ريشه ، شاخهشاخه مىشود شكافى به طول يك اينچ ايجاد مىكنند . وزن شيرى كه از يك ساقه انقوزه بدست مىآيد معمولا يك پوند و بعضى اوقات هم بيشتر است و آن را معمولا سه روز پس از تيغزدن جمعآورى مىكنند . در بهار سال بعد از ريشه سابق بار ديگر ساقهاى تازه روئيده و نمو مىكند « 1 » .
هامش
( 1 ) - انقوزهاى كه بهندوستان وارد مىشود محصول بلوچستان نيست زيرا محصول اين گياه در بلوچستان تكافوى احتياجات محلى را نمىكند . در كوههاى اطراف هرات در خراسان از اين گياه ميرويد . كاپتن كريستى در خاطرات سفرش كه نزد من است مينويسد كه در اطراف تپههاى محل عبورش گياه انقوزه فراوان ميرويد . گياه انقوزه از جمله محصولات خوراكى هرات محسوب مىشود . بطورىكه شنيدهام اگر ساقه اين گياه را موقعى كه خوب نرسيده است شكاف دهند ساقه ميتركد و شيره يا صمغ آن در مجاورت هوا سفتوسخت مىشود و اين عمل يعنى تركيدن ساقه موجب از بين رفتن و كمشدن اين گياه خواهد شد . رنگ انقوزه اعلا بايد زرد و كاملا خشك باشد . جمعكنندگان اين محصول براى سنگين شدن وزن كالا آن را با روغن مخلوط مىكنند .