بدون شك بموجب نقشه و طرح قبلى بود كه سرانجام در اجراى آن و دريافت مقصود خود توفيق يافتند و غرض اصلى آن بود كه از ما دلالى و صرافى بيشتر دريافت كنند . اينان در سه چهار روز آخر ، ما را در بىتكليفى و تعليق و دودلى باقى گذاردند و حتى يك بار قطعا گفتند ، بهيچوجه نميتوانند چنين حوالههائى را آماده كنند مگر آنكه ما موافقت كنيم آنقدر در كلات بمانيم تا شالومول نامهاى به شيكاپور بنويسد و جواب آن را دريافت دارد . از آنجا كه اين عمل سه هفته طول مىكشيد كاپتن كريستى آمرانه از پذيرفتن ان امتناع كرد و پس از مجادله و مباحثه زياد و طفرهزنى هندوها مجبور شديم كه با پرداخت عوارض و هزينه فاحش و زياد آنها يعنى 5 ر 5 درصد كميسيون باضافه نرخ مقرر روز براى مبادله و حواله پول سازش و موافقت كنيم . از همين جريان و وقايع بسيار آرزده خاطر شديم ولى ديديم قبول مرحله دوم تا خلاصى ثانوى از كلات خود باز چند صد روپيه خرج برمىداشت . چنين رفتارى موافق و جزئى از افكار تجارتى و سوداگرى و معاملات همه هندوهاست . آنها هيچگاه معاملهاى را حتى در خواب تفسير و تعبير نمىكنند مگر آنكه برايشان نفعى روشن و اجتنابناپذير داشته معلوم باشد مبلغى پول با در مضيقه گذاشتن طرف ديگر و در فشار نهادن طرف معامله تحصيل نمايند .
نمايندگان سوندرجى معتقد به اين كه معاملات موردنظر به حساب اوست البته كوشش مىكردند كه با صرفهترين قراردادها را بر آنها تحميل كنند و آنها نيز وقتى بىصبرى و عجله ما را ديدند سعى كردند از آن بهرهبردارى كنند .
در روز بيست و ششم پيرمردى پاكيزه و آراسته نزد ما آمد و با چشمانى گريان از ما درخواست كرد تا همراه او به شهر رفته بيمارى را كه در شهر است معاينه و معالجه كنيم .
از بيمار عيادت كرديم ، مريضى بود بسيار لاغر و پوست و استخوان كه بسيار ضعيف و نحيف و بدحال مينمود . مقدارى دارو برايش تجويز نموديم ولى مداوا مؤثر نيفتاد و چهار پنج روز پس از آن مرد . شنيديم كه مرگ او سبب نكوهش ما نگرديده ما را در درگذشت وى مقصر ندانستهاند زيرا بطور عموم تصور مىكردند كه در نتيجه مصرف سمى گرفتار مرگ تدريجى
مسافرت سند وبلوچستان ( سفرنامه پاتينجر ) ( فارسى ) — صفحه 98
پدیدآورندگان: هنرى پاتينجر
ص۹۸