امر حقيقى نيست ، بلكه مقصود خبر دادن از وجود و پديد آمدن مخلوقات است .
- و اللَّه اعلم ! -
اعراب :
جَهْدَ أَيْمانِهِمْ
: اين مصدر به جاى حال نشسته است . يعنى « يجتهدون اجتهاداً فى ايمانهم » .
وعدا : مفعول مطلق تأكيدى است به تقدير « وعدهم اللَّه وعداً » .
ليبين : لام متعلق است به بعث . يعنى « يبعثهم ليبين لهم . . . و ليعلم » ممكن است متعلق به
« وَ لَقَدْ بَعَثْنا فِي كُلِّ أُمَّةٍ »
باشد .
قولنا : مبتدا
أَنْ نَقُولَ
: يعنى « انما قولنا لكل مراد قولنا »
شأن نزول :
گويند : مردى مسلمان از مشركى طلبكار بود و از او مطالبه كرد و در ضمن گفتارش چنين گفت : بعد از مرگ انتظار چنين و چنان دارم . مرد مشرك گفت :
- تو گمان مىكنى كه پس از مرگ زنده مىشود . من سوگند ياد مىكنم كه پس از مرگ ، خداوند مردم را زنده نمىكند .
ابو العاليه گويد : اين آيات ، به همين مناسبت نازل گرديد .
مقصود :
اكنون خداوند متعال بحكايت نوعى ديگر از كجرويها و كجانديشىهاى آنان پرداخته ، مىفرمايد :
وَ أَقْسَمُوا بِاللَّهِ جَهْدَ أَيْمانِهِمْ لا يَبْعَثُ اللَّهُ مَنْ يَمُوتُ
: آنها با سرسختى و مبالغه و پافشارى سوگند ياد كردند كه : خداوند در روز قيامت كسى را زنده نمىكند و اصولا هيچ كس پس از مرگ زنده نمىشود .
اكنون خداوند به تكذيب گفتار آنان پرداخته ، مىفرمايد :
بَلى وَعْداً عَلَيْهِ حَقًّا
: بله ، خداوند آنها را محشور و مبعوث مىكند . اين