واقع شده است .
وَ ارْزُقْهُمْ مِنَ الثَّمَراتِ لَعَلَّهُمْ يَشْكُرُونَ
: و از ثمرات ، روزى آنها كن ، تا ترا شكر و پرستش كنند .
رَبَّنا إِنَّكَ تَعْلَمُ ما نُخْفِي وَ ما نُعْلِنُ
: در اينجا ابراهيم ، اعتراف مىكند كه خداوند به آشكار و نهان مردم ، عالم است و هيچ چيز بر او پوشيده نيست .
وَ ما يَخْفى عَلَى اللَّهِ مِنْ شَيْءٍ فِي الْأَرْضِ وَ لا فِي السَّماءِ
: اين كلام ، از ابراهيم نيست ، بلكه كلام خداوند متعال و بقول جبائى جملهء معترضه است . يعنى :
تمام چيزهايى كه در زمين و آسمان است ، بر خداوند آشكار است .
الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي وَهَبَ لِي عَلَى الْكِبَرِ إِسْماعِيلَ وَ إِسْحاقَ
: بار ديگر به حكايت كلام ابراهيم پرداخته ، مىفرمايد : ابراهيم ، به نعمتهاى خداوند اعتراف و خدا را به اينكه در پيرى به او دو پسر بخشيد ، حمد كرد . ابن عباس گويد : در سن 99 سالگى اسماعيل و در سن 112 سالگى اسحاق به او داده شد . سعيد بن جبير گويد :
بعد از سن 117 سالگى ابراهيم صاحب فرزند شد .
إِنَّ رَبِّي لَسَمِيعُ الدُّعاءِ
: ابن عباس گويد : يعنى خداوند ، پذيرنده و اجابت كنندهء دعاست . جملهء « سمع اللَّه لمن حمده » مؤيد همين معنى است .
رَبِّ اجْعَلْنِي مُقِيمَ الصَّلاةِ وَ مِنْ ذُرِّيَّتِي
: پروردگارا ، مرا و ذريهام را بپاى دارندهء نماز قرار ده . در اينجا ابراهيم از خداوند درخواست مىكند كه : لطف خود را شامل حالش گرداند ، تا خودش و گروهى از ذريهاش بدين تمسك جويند و نماز را بپاى دارند . مقصود از « ذريه » كسانى هستند كه بدين حق گرويدند . بنا بر اين همانطورى كه در بارهء خود دعا مىكند ، در بارهء آنان نيز دعا مىكند .
رَبَّنا وَ تَقَبَّلْ دُعاءِ
: خدايا دعاى مرا اجابت كن ، زيرا قبول دعا ، غير از اجابت آن چيزى نيست .
رَبَّنَا اغْفِرْ لِي وَ لِوالِدَيَّ
: پروردگارا مرا و پدر و مادرم را بيامرز . اصحاب ما به اين جمله استدلال كردهاند كه : پدر و مادر ابراهيم كافر نبودهاند ، زيرا از خداوند