علت اينكه : خانه را توصيف كرده است به « محرم » اين است كه احدى بدون احرام حق ندارد به آن نزديك شود . برخى گويند : علت اين است كه : امورى كه در جاهاى ديگر ، مباح شمرده شده ، در اين خانه حرام است . برخى هم گفتهاند : مقصود از « محرم » « عظيم الحرمة » است .
رَبَّنا لِيُقِيمُوا الصَّلاةَ
: پروردگارا ، من آنها را در اين وادى ساكن كردهام ، كه بر نماز مداومت داشته ، به شرايط آن قيام كنند . لام متعلق است به « اسكنت » كلمهء « ربنا » ميان آنها فاصله شده و اين امر ، پسنديده است . چنان كه شاعر گويد :
على حين الهى الناس جل امورهم * فندلا زريق المال ندل الثعالب
يعنى : هنگامى كه مردم سرگرم كارهاى خويش هستند ، اى زريق ، مال را مثل روبهان براى خود ذخيره كن ( يعنى يا زريق ) .
فَاجْعَلْ أَفْئِدَةً مِنَ النَّاسِ تَهْوِي إِلَيْهِمْ
: ابراهيم از خداوند مسألت مىكند كه دلهاى مردم را متوجه آن سرزمين گرداند تا ذريهاش را دوست دارند و با آنها انس گيرند و وسائل زندگى و امور اقتصادى آنها تأمين گردد . بديهى است كه اگر خداوند دلهاى مردم را بخاطر حج و عمره و تجارت ، متوجه آنجا نمىكرد ، زندگى بر ساكنان آنجا دشوار بود .
سعيد بن جبير گويد : اگر مىگفت : « افئدة الناس » يهوديان و مسيحيان و مجوسيان نيز حج مىكردند . لكن گفته است :
« مِنَ النَّاسِ »
و منظور فقط مسلمانان است .
مجاهد گويد : اگر « افئدة الناس » مىگفت ، فارس و روم نيز براى حج ، ازدحام مىكردند .
از امام باقر ( ع ) روايت است كه : مردم مأمورند كه اين سنگها را طواف كنند ، آن گاه بسوى ما كوچ كرده ، ولايت خود را بما اعلام و ما را يارى كنند . سپس اين آيه را قرائت كرد .
ابن عباس و قتاده گويند : مقصود از
« تَهْوِي إِلَيْهِمْ »
تمايل مردم بذريهء ابراهيم است .
ابو مسلم گويد : منظور فرود آمدن مردم بر آنهاست ، زيرا مكه در گودى