تخطي إلى المحتوى الرئيسي

ترجمه تفسير مجمع البيان (فارسى)ج ١٣ — صفحة 141

مساهمون:

ص١٤١
خوانده‌اند و منظور اسماعيل و اسحاق است . يحيى بن عمر « لولدى » خوانده . كلمهء « و ولد » هم مفرد است و هم جمع . سعيد بن جبير « لوالدى » خوانده است .

لغت :

وادى : دامنهء كوه بزرگ . به نهرهاى بزرگ « اوديه » مىگويند ، زيرا كناره‌هاى آن مثل كوه مىماند .

مقصود :

وَ إِذْ قالَ إِبْراهِيمُ رَبِّ اجْعَلْ هَذَا الْبَلَدَ آمِناً : اى محمد ، به ياد آور هنگامى را كه ابراهيم گفت : خدايا مكه و اطراف آن را - كه حرم است - محيط امن و امان قرار ده . گويند : وقتى كه ابراهيم از بناى كعبه ، فارغ شد ، اين دعا را بدرگاه خداوند كرد . تفسير دعاى ابراهيم در سورهء بقره گذشت ، در سورهء بقره ، گفت : « هذا بَلَداً آمِناً » ( 126 ) و در اينجا « الْبَلَدَ آمِناً » زيرا نكره وقتى تكرار شد ، معرفه مىشود . نظير : « مِصْباحٌ الْمِصْباحُ فِي زُجاجَةٍ الزُّجاجَةُ . . . » ( نور 35 ) . خداوند دعاى ابراهيم را مستجاب كرد . تا آنجا كه اگر كسى قاتل پدر خود را مىديد ، متعرض او نمىشد و حيوانات وحشى با انسانها خويگر شدند . وَ اجْنُبْنِي وَ بَنِيَّ أَنْ نَعْبُدَ الْأَصْنامَ : و لطف خود را شامل حال من و فرزندانم كن كه از پرستش بتها خوددارى كنيم . بديهى است كه دعاى انبيا مستجاب مىشود . بنا بر اين سؤال ابراهيم ، در مورد كسانى است كه خداوند به ايمان آنها عالم است و مىداند كه جز او كسى را پرستش نمىكنند . وى براى دعا كردن در حق آنها از جانب خداوند مأذون و دعايش هم در بارهء آنها مستجاب است . رَبِّ إِنَّهُنَّ أَضْلَلْنَ كَثِيراً مِنَ النَّاسِ : پروردگارا ، بسيارى از مردم به سبب پرستش بتها گمراه شدند . چنان كه مىگويند : « فلانى مرا مفتون كرد » ، منظور اين نيست كه كارى كرد كه مفتونش شد ، بلكه خود فريفته و شيداى او شده است . فَمَنْ تَبِعَنِي فَإِنَّهُ مِنِّي : هر كس از اولاد من كه در اين بلد ساكن شده است ، مرا