بيان آيه 60
تفسير
خداى سبحان در اين آيات بيان فرموده كه صدقات مال چه كسى است .
« إِنَّمَا الصَّدَقاتُ لِلْفُقَراءِ وَ الْمَساكِينِ »
معناى آيه آن است كه صدقات كه همان زكات اموال است مال چند طائفه زير است . و در فرق بين فقير و مسكين بر دو قول اختلاف كردهاند :
اول - قول ابو على جبائى و ابو يوسف و محمد است كه گفتهاند : فقير و مسكين هر دو يك صنف هستند و از اينرو گفتهاند : اگر كسى وصيت كرد كه ثلث مال من از فقراء و مساكين و فلان كس باشد ، در اين صورت نصف آن مال كه نصف ثلث باشد مال آن شخصى است و نصف ديگر ثلث ، مال فقراء و مساكين است ، زيرا آن هر دو يك صنف هستند .
قول دوم - كه بيشتر بدان رفتهاند اينكه آنها دو صنف هستند ، و اين گفتار شافعى و ابو حنيفه است ، و از اينرو اينان در مسئلهء بالا گفتهاند : يك ثلث آن مال ، از آن شخص است و دو ثلث ديگر از فقراء و مساكين است . آن گاه اينان نيز در اينكه فقير كيست و مسكين كدام است بر چند قول اختلاف كردهاند :
1 - آنكه فقير آن نيازمند عفيفى است كه سؤال نكند ، و مسكين آن كسى است كه سؤال كند ، و اين قول از ابن عباس و زهرى و مجاهد نقل شده و اينان گفتهاند : مسكين از « مسكنت بسئوال » مشتق است . و از امام باقر عليه السلام نيز اين قول روايت شده است .
2 - آنكه گفتهاند : فقير كسى است كه سؤال مىكند و مسكين آن است كه سؤال نميكند ، و در حديث نيز آمده كه رسول خدا - صلى اللَّه عليه و آله - فرمود : مسكين آن كسى نيست كه يك خوراك و دو خوراك و يك خرما و دو خرما ( كه به دو ميدهيد ) او را باز گرداند بلكه مسكين كسى است كه توانگرى نيابد تا او را بىنياز كند ، و از مردم چيزى درخواست نكند و كسى هم نفهمد كه به او صدقه بدهد .