وقتى خروج كردند آنان را بكشيد ، آن گاه آيهء فوق نازل گرديد .
ابو سعيد خدرى گويد : من گواهى مىدهم كه اين سخن را از رسول خدا - صلى اللَّه عليه و آله - شنيدم و گواهى مىدهم كه چون على عليه السلام آنها را كشت همان مرد را با همان وصفى كه پيغمبر - صلى اللَّه عليه و آله - توصيف كرده بود بنزدش آوردند . و اين روايت را ثعلبى نيز در تفسير خود روايت كرده است .
و كلبى گفته : اين آيه دربارهء « مؤلفة قلوبهم » « 1 » كه همان منافقين بودند نازل شد چون مردى از آنها بنام ابن جواز دربارهء رسول خدا - صلى اللَّه عليه و آله - گفت كه او بطور مساوات تقسيم نكرد ، و خداوند اين آيه را نازل كرد .
و حسن گفته : هنگامى كه رسول خدا - صلى اللَّه عليه و آله - بتقسيم غنائم مشغول بود مردى بنزد او آمده گفت : آيا چنان نيست كه تو پندارى خدا مأمورت ساخته تا صدقات را در ميان فقراء و مستمندان تقسيم كنى ؟ فرمود : چرا ، عرضكرد : پس چرا ميان گوسفند چرا نان قسمت ميكنى ؟
حضرت فرمود : همانا پيغمبر خدا موسى عليه السلام گوسفند چران بود ، و چون آن مرد دور شد رسول خدا - صلى اللَّه عليه و آله - بمردم فرمود : از اين مرد ( پرهيز كنيد و ) بر حذر باشيد .
و ابن زيد گفته : منافقان گفتند : محمد اين غنائم را جز بهر كس كه دوست دارد به ديگرى نمىپردازد و بر طبق دلخواه خود رفتار مىكند ، پس اين آيه نازل شد .
تفسير
« وَ مِنْهُمْ »
و از اين مردم يعنى از اين منافقان
« مَنْ يَلْمِزُكَ فِي الصَّدَقاتِ »
يعنى در امر صدقات بر تو عيبجويى كرده و خرده ميگيرند .
« فَإِنْ أُعْطُوا مِنْها رَضُوا »
اگر از اين صدقات بدانها بدهى اقرار به عدالت تو ميكنند .
هامش
( 1 ) - تازه مسلمانانى كه در فتح مكه مسلمان شده بودند و رسول خدا - ( ص ) براى اينكه دلشان را بدست آورد سهم بيشترى از غنائم حنين بدانها داد به شرحى كه پيش از اين در داستان جنگ حنين گذشت ، و در آيهء بعد نيز شرحش بيايد .