( 1 ) نداشتند ، و از آن روز به بعد در اثر صلحى كه واقع شد مسلمانان احساس امنيتى براى خود كردند و براى پيشرفت اسلام در مناطق جديد و افراد تازه شروع به فعاليت تازهاى كردند ، چنان كه در فاصله همان دو سالى كه تا فتح مكه طول كشيد افراد بسيارى داخل در اسلام شدند كه اگر بيشتر از مسلمانان قبل از آن نبودند بطور مسلم كمتر هم نبودند .
و شاهد بر اين مدعا مطلبى است كه مورخين نوشتهاند كه تعداد لشگريان اسلام در جنگ حديبيه يك هزار و چهار صد نفر بود در صورتى كه دو سال بعد هنگام فتح مكه اين تعداد بده هزار نفر رسيد ، و رسول خدا صلى اللّه عليه و آله با ده هزار نفر مسلمان وارد مكه شد .
ابن هشام گويد : چون رسول خدا صلى اللّه عليه و آله از حديبية باز گشت برخى از مسلمانان اعتراض كرده گفتند : يا رسول اللّه مگر نفرمودى : ما در حال امنيت وارد مكه خواهيم شد ؟ فرمود : چرا ، اما گفتم : امسال ؟ عرض كردند : نه ، فرمود پس چنان خواهد شد كه جبرئيل به من خبر داده است .
پس از صلح حديبية :
( از مواد صلحنامه چنانچه گفتيم يكى اين بود كه هر كس از اهل مكه به مسلمانان مدينه ملحق شد پيغمبر اسلام او را بسوى قريش باز گرداند اگر چه مسلمان شده باشد ) عتبة بن اسيد كه كنيهاش ابو بصير بود در مكه مسلمان شده بود و پس از اينكه رسول خدا صلى اللّه عليه و آله از حديبية باز گشت اين مرد بمدينه آمد و خود را به مسلمانان مدينه ملحق ساخت ، از آن سو اخنس بن شريق و ازهر بن عبد عوف براى ارجاع او به مكه نامهء برسول خدا صلى اللّه عليه و آله نوشتند و آن را بدست مردى از بنى عامر بن لوى و غلامى كه او داشت سپرده و آن دو را بمدينه فرستادند تا نامه را برسول خدا صلى اللّه عليه و آله برساند ، ( و در آن نامه نوشته بودند كه طبق قرار دادى كه در صلحنامه است ابو بصير را بهمراه اين دو نفر به مكه روانه كنيد ) .
رسول خدا صلى اللّه عليه و آله ابو بصير را خواست و فرمود : تو خود ميدانى كه ما در