( 1 ) و چيره گردد ، و بدين ترتيب بمسخره و استهزاء دست زدند .
پس روزى ابو جهل سخنان رسول خدا صلى اللّه عليه و آله را بباد مسخره گرفته گفت : اى گروه قريش محمّد پندارد كه لشگريان خدا كه شما را در دوزخ عذاب و زندانى كنند نوزده نفرند در صورتى كه نيرو و عدهء شما بيش از آنها است ، آيا هر صد تن شما ناتوان است از برابرى با يكتن از آنان ؟
پس خداى تعالى اين آيه را نازل فرمود :
« و ما قرار نداديم اصحاب دوزخ را جز فرشتگان و نگردانيديم عدد آنان را جز آزمايشى براى آنان كه كفر ورزيدند . . . » [ ( 1 ) ] .
پس از اين جريان هر گاه رسول خدا صلى اللّه عليه و آله نماز خود را بلند ميخواند مشركين پراكنده شده و از شنيدن صداى آن حضرت خوددارى مىكردند ، و از اين رو هر گاه يكى از آنان ميخواست در حال نماز صداى آن جناب و آيات قرآنى را كه ميخواند بشنود بطور خفاء و پنهانى در جائى ميايستاد تا بشنود ، و هر گاه متوجه ميشد كه يكى از مشركين از حال او مطلع شده از ترس آزارشان مىگريخت و گاهى هم حضرت صداى خود را آهسته ميكرد و برخى خود را نزديك ميبردند تا آياتى را كه تلاوت ميكرد بشنوند .
و از ابن عباس حديث شده كه اين آيه در همين باره نازل شد :
« و نه بلند كن آواز خويش را به نماز و نه آهسته كن و ميانه رو باش » [ ( 2 ) ] يعنى نه آن قدر بلند كن آوازت را كه پراكنده شوند و نه آنقدر آهسته بخوان كه آنان كه ميخواهند بشنوند نتوانند ، چون شايد چنين كسى آن را بشنود و از عناد و مخالفت خود دست باز دارد و بوسيلهء آن منتفع گردد .
نخستين كسى كه پس از رسول خدا صلى اللّه عليه و آله قرآن را بلند خواند :
عروة بن زبير گويد : نخستين كسى كه در مكه پس از رسول خدا صلى اللّه عليه و آله قرآن را بآواز بلند قرائت كرد عبد اللّه بن مسعود بود و جريان اين بود كه روزى گروهى
هامش
[ ( 1 ) ] سورهء مدثر آيه 31 .
[ ( 2 ) ] سورهء اسراء آيه 110 .