خود كه ديدارهاى سرى با آنها داشتند .
احتمالا به نظر مىرسد كه تحت نظر گرفتن امامان بعدى ، آنان را وادار ساخته باشد تا نقش سازمان ( وكالت ) را گسترش بخشند ، و به سفير اختياراتى تفويض كنند تا فعاليتهاى اماميه را سرپرستى كند . از زمان امام جواد ( ع ) به بعد ، ائمه ( ع ) فعاليتهاى پيروان خود را از طريق سفير خويش هدايت مىكردند . براى عامهء اماميه اين وضعيت شگفتآور بود . آنان مىبايست از طريق ارتباط غير مستقيم با امام خو گرفته و آموزش ببينند . با وجود اين ، نقش سفير در طى اين دوره به اندازهء نقش آن در دوره غيبت صغرى محرز نبوده ، زيرا محل اقامت امام و موقعيت حضرتش شناخته شده و روشن بوده است .
به نظر مىرسد ادامه سياست تحت نظر گرفتن امامان ، آنان را تشويق كرد تا راهى بيابند كه از محدوديتشان بكاهد . از سالهاى 250 - 245 / 864 - 859 به بعد از امام هادى ( ع ) و امام عسكرى ( ع ) عباراتى روايت مىشد كه دلالت بر غيبت امام دوازدهم داشت ، بدون آنكه ذكرى از نام او بميان آيد و اين احاديث در بين اماميه منتشر مىشد . بعلاوه امام هادى ( ع ) و امام عسكرى ( ع ) به وكلاى نزديك خود دستور مىدادند تا از دستورات عثمان بن سعيد عمرى و پسرش ابو جعفر ( سفراى اول و دوم ) پيروى كنند . بنابراين به نظر مىرسد كه غيبت امام دوازدهم ، هم از نظر ظاهرى و هم تاريخى از آمال نياكانش نشأت مىگرفته است تا هرگونه مراقبت دستگاه وقت را خنثى سازند و آن حضرت بتواند در امنيت وظائف امامت را انجام دهد .
3 . در اين مطالعه كوشش بر آن بود تا اثبات شود كه امام يازدهم حضرت عسكرى ( ع ) جانشينى موسوم به محمد از خود به جاى گذاشته و وى مخفيانه توسط پدرش از سامرا به مدينه در سال 259 / 873 اعزام شده است . او امام دوازدهم مىباشد و غيبت صغرايش در سالهاى 329 - 260 / 941 - 874 رخ داده است . اين دوره را دورهء نخستين غيبت مىگويند ، كه در طول آن ، حضرتش فعاليتهاى خود را بدون آنكه هويت خويش يا مكان خود را جز براى چهار سفير و نخبگان شيعه فاش سازد ادامه مىدادند .
غيبت اول با بسط نقش وكالت توأم مىشود . در طول اين دوره چهار سفير
تاريخ سياسى غيبت امام دوازدهم ( عج ) ( فارسي ) — صفحة 240
مساهمون: جاسم محمد حسين
ص٢٤٠