شرح
نسخهء آن را به نزد او فرستاده است ، و چون اين كتاب را در پاسخ اميرزاده نگاشته در مقدمه آن را : « رساله » ناميده ، و در سرآغاز سخن خطاب به او مىگويد : اى بزرگوار فرزانه .
( 2 ) - تاريخچهء زندگانى ابن جلجل در بخشى كه از ( تكملهء ابن الابار ) در سال 1915 م .
در مادريد چاپ و انتشار يافت نوشته شده است . و اصل تكملهء ابن الابار كه در سال 1883 م .
بچاپ رسيده است تهى از ترجمهء احوال ابن جلجل مىباشد .
( 3 ) - ابو معشر : جعفر بن محمد بن عمر البلخى يكى از ستارهشناسان ايرانى اسلامى است ، اروپائيان در قرون وسطى او را : « البوماسر » -Albomasar- مىناميدهاند ، وى زندگانى علمى خود را با فراگرفتن علم حديث آغاز نمود ، و در سن چهل و هفت سالگى بآموختن علم نجوم پرداخت ، برخى مصنفين اسلامى ابو معشر را متهم ساختهاند كه وى تأليفات ديگران را به خود نسبت داده است .
ابو معشر در سال 272 ه درگذشت ، مىگويند عمرش از يكصد سال تجاوز كرده است . در كشف الظنون از « كتاب الالوف ابو معشر » ياد كرده مىگويد : « كتاب الالوف . . . فيه الهياكل و البنيان العظيم الذى يحدث يناؤها فى العالم فى كل الف عام » - كتاب الالوف « هزارهها » . . .
در اين كتاب از پرستشگاهها و كاخهاى بزرگ كه در هر هزار سال يك بار چنان كاخهائى بنياد مىگردد سخن مىگويد . و بيرونى در كتاب ( آثار الباقيه ) ص 205 از آن كتاب بعنوان : « كتاب الالوف فى بيوت العبادات » نامبرده است ، و بسيارى از نويسندگان و مصنفان ديگر از آن كتاب مطالبى نقل كرده و آن را فقط ( كتاب الالوف ) نوشتهاند .
و در كتابخانه پاريس نسخه خطى بعنوان : « الادوار و الالوف - لابى معشر » به شماره 2581 موجود است ، شايد همين كتاب الالوف باشد
استاد ليپرتLippertدر مجلهW Z K M- ج - 9 سال 1895 . م ص 351 - 358 بعضى عبارات منقوله از كتاب الالوف را كه در كتب و منابع متفرقه نقل شده جمعآورى نموده است . و در كتاب : « منتخب صوان الحكمة تأليف سجزى » ورق 66 نام اين كتاب را : « اخبار الامم السالفة من الغربيين » گفته ، و بعضى از عبارات آن را - كه ابن جلجل و غيره عينا نقل كرده و بكتاب الالوف نسبت دادهاند - روايت نموده است .
( 4 ) - ابن جلجل در اينجا و در چند جاى بعد كلمهء : « هروشيش » را با دو شين نقطهدار ضبط كرده است ، و در كتاب : « العيون » و « الاخبار » هروسيس با دو سين : بىنقطه آمده ، و هروسيس نام مورخ اسپانيولى است كه در قرون چهار تا پنجم پيش از ميلاد مىزيسته استPaulus Orosius- نسخهء اصل لاتينى اين كتاب را در زمان ابن جلجل باسپانيا ( اندلس ) آوردند ، ابن جلجل در مقدمهء كتاب خود موسوم به كتاب : « تفسير اسماء الادوية المفردة من كتاب ديسقوريدس » از كتاب هروشيش ياد كرده مىگويد :