25 - ابو يوسف يعقوب بن اسحاق 1
ابو يوسف يعقوب بن اسحاق ابن الصباح الكندى ، نژادى بزرگ داشت ، از مردم شهر بصره بود ، پدربزرگش در خدمت بنى هاشم ( دولت آل عباس ) بفرمانروائى برخى ولايات منصوب بوده است ، كندى خود شهر بصره را كه املاكش در آنجا بود بدرود گفت ، و آهنگ بغداد كرد ، و در آن شهر رحل اقامت افكند ، علوم و آداب را در آنجا فراگرفت ، وى عالم بود به علوم : طب ، فلسفه ، حساب ، منطق تأليف الحان ( ساختن آهنگها ) ، هندسه ، طبائع اعداد ( علم خواص اعداد بيونانى اريثماتيقى ) ، هيئت افلاك ، علم احكام نجوم ، فيلسوف على الاطلاق در اسلام كسى غير از او نبود ، در تأليفات خود روش ارسطوطاليس را پيش گرفته است ، در انواع علوم تأليفات بسيارى دارد ، در علوم و آداب بپادشاهان و فرمانروايان خدمت كرد ، بسيارى از كتب فلسفه را به عربى ترجمه كرده ، مشكلات آنها را بيان نموده ، غوامض آنها را تفسير و تلخيص كرده ، و آنها را قابل فهم نموده است 2 ، و در ( توحيد ) 3 كتابى دارد بطريقهء اهل منطق و روش برهان ، تا آن زمان در اين موضوع كسى چنين كتابى تأليف نكرده بود ، و نيز كتابى نوشته در اثبات نبوت 4 بر روش اهل منطق و برهان ، و نيز كتابى دارد موسوم به : « سبيل الفضائل فى آداب النفس » 5 و كتاب « الجغرافية 6 فى معرفة الاقاليم المعمورة و غيرها » ، و كتاب « استخراج المعما » . 7
شرح
( 1 ) - يعقوب كندى : معروف به فيلسوف اسلام ، ابن النديم در الفهرست و صاعد اندلسى و ابن ابى اصيبعه و قفطى بقيهء نسب او را تا قحطان ( ؟ ) ذكر كردهاند و مطالبى را كه در اينجا ابن جلجل درباره كندى مىگويد « خاص خود او مىباشد و هيچيك از مورخان پيش از او در اين باره چيزى نگفتهاند ، و مورخان بعد از ابن جلجل اين مطالب را با ذكر سند از او روايت كردهاند
بايد گفت كه ابن جلجل در اينجا مرتكب چند اشتباه تاريخى گرديده است از جمله مىگويد : از مردم بصره بوده ، و اجماع مورخان بر آن است كه وى از مردم شهر كوفه بوده ، و مىگويد : پدربزرگش بفرمانروائى برخى ولايات از طرف بنى هاشم منصوب بوده ، و اجماع مورخان