26 - ثابت بن قرة الحرانى 1
وى در شهر بغداد مسكن گرفته بود ، و در علم فلسفه بيشتر از علم طب تبحر داشت ، و در عهد خلافت المعتضد مىزيست ، و در بسيارى از علوم تأليفات دارد مانند : منطق ، حساب ، هندسه ، ستارهشناسى ، هيئت افلاك ، و كتاب مهمى دارد به عنوان : « كتاب المدخل الى كتاب اقليدس » ، در اين علوم وى يكى از پيشروان و سرآمدان بوده است . 2
شرح
( 1 ) - ابو الحسن ثابت بن قرة بن مروان بن ثابت بن كرايا . . . الحرانى الصابى ، وى در سال 221 ه در شهر « حران » ديده بجهان گشوده است ، تنها ابن ابى اصيبعه از ميان ديگر مورخان مىگويد : وى در سال 211 ه متولد گرديده ، و بسال 288 ه بدرود زندگانى گفته است ثابت بن قرة يكى از نامداران مترجمان علوم در اسلام بوده است .
ترجمهء احوال او در : الفهرست 272 ، الطبقات ص 27 ، تاريخ حكماء الاسلام 20 - 21 ، مختصر الدول 265 - 266 ، الاخبار 115 - 122 ، العيون 1 : 215 - 220 ، مسالك الابصار ج - 5 - ق 3 - ورق 497 - 498 ، منتخب الصوان ورق 90 - 93 ، مقاله روسكاRuskaدر كتاب : « دائرة المعارف الاسلاميه » ، بروكلمان 1 : 217 ، تكملهء بروكلمان 1 :
384 .
قفطى در اخبار الحكماء يگانه مورخى است كه در كتاب خود ضمن ترجمهء احوال ثابت بن قرة سخنان ابن جلجل را از اين كتاب نيز نقل كرده است .
( 2 ) - فهرست تأليفات ثابت بن قرة در : الفهرست ص 272 ، الاخبار 116 - 120 ، العيون 1 : 218 - 220 ، و در كتاب ويدمانWiedemannبنام : « وثائق فى تاريخ العلوم » ، چاپ سال 1920 ص 210 - ص 217 .