17 - ابن ابى رمثة 1
وى از پزشكان معاصر رسول اكرم بوده ، در كارهاى دستى ورزيده بود ، نعيم 2 از ابن ابى عيينة 3 از ابن أبحر 4 از زياد 5 از لقيط ، از ابن ابى رمثة روايت مىكند كه او گفت : « بر پيامبر اسلام درآمدم ، و بر دو شانهء او خاتم را ديدم 6 ( آن را بيمارى پنداشتم ) : گفتم من مردى پزشك مىباشم ، بگزار تا اين بيمارى را علاجى بينديشم ، پيامبر گفت : تو دوست منى ، و پزشك معالج خداست » ، پيغامبر مىدانست كه او پزشك خوشدستى است ، و در دانش پزشكى مقام ارجمندى ندارد ، بدليل اينكه مىگويد : « و پزشك خداوند است » .
و نعيم روايت كرد كه : ابى بن كعب 7 از درد بيمارى بناليد ، و پيامبر صلى إله عليه و إله پزشكى بر بالين او گسيل داشت تا او را معالجه كند .
شرح
( 1 ) - ابن ابى رمثة التميمى : نام او بدين شكل و ترجمهء احوال او جز در كتاب صاعد الاندلسى ص 47 ، و اخبار قفطى ص 436 ، و عيون ابن ابى اصيبعة 1 : 116 جاى ديگر ديده نشد ، بيگمان اين منابع همگى اطلاعات خود را دربارهء اين پزشك از ابن جلجل گرفتهاند ، زيرا همگى ترجمهء احوال او را به عين عبارات و الفاظ ابن جلجل بيان نمودهاند ، جز اينكه صاعد و قفطى عبارت ترجمه را اندكى كوتاهتر و باختصار ذكر كردهاند ، اما ابن ابى اصيبعه بالصراحة و به عين عبارات از ابن جلجل روايت كرده است ، و حتى خطاها و اشتباهاتى را كه ابن جلجل در نقل حديث ابى رمثة مرتكب گرديده ابن اصيبعه نيز حديث را با همان اشتباهات نقل كرده است .
از اين مطالب معلوم مىشود كه ترجمهء احوال ( ابن ابى رمثة ) بعنوان يك پزشك تنها از طريق ابن جلجل شهرت يافته است ، و ابن جلجل در روايت اين حديث ميانهء « ابن ابى رمثة » و پدرش « ابى رمثة » خلط كرده است ، و در ذكر نام برخى از رجال و رواة سند نيز تصحيفاتى روا داشته است و متن صحيح اين خبر چنان كه در مسند ابن حنبل 4 : 163 آمده چنين است :
« . . . حدثنا سفيان بن عيينه حدثنى عبد الملك بن ابجر عن اياد بن لقيط عن ابى رمثة ، قال : اتيت رسول اللّه صلى اللّه عليه و سلم مع ابى ( و الصواب ابنى ، كما ذكر ذلك فى نفس الصفحة و كما ورد عند ابن عبد البرفى الاستيعاب ) فراى - اى الابن - التى بظهره ، فقال : يا